Skip to main content
KarmaVaani

Yuddha Kanda · Sarga 85

Yuddha Kanda, Sarga 85

The Book of War

  1. 6.85.1

    त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः । नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ।।6.85.1।।

    ttasyatadvacanaṃśrutvārāghavaśśokakarśitaḥ | nopadhārayatevyaktaṃyaduktaṃtenarakṣasā

    Immersed in grief, Raghava could not make out the words spoken by Vibheeshana.

  2. 6.85.2

    ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरञ्जयः । विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ।।6.85.2।।

    tatodhairyamavaṣṭabhyarāmaḥparapurañjayaḥ | vibhīṣaṇamupāsīnamuvācakapisannidhau

    Then Rama, who can win over enemies, picked up courage, said to Vibheeshana seated near him in front of Vanaras.

  3. 6.85.3

    नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण । भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ।।6.85.3।।

    nairṛtādhipatevākyaṃyaduktaṃtevibhīṣaṇa | bhūyastacchrotumicchāmibrūhiyattevivakṣitam

    "O Lord of Rakshasas, Vibheeshana! I wish to hear the words spoken by you. You may repeat that which you wanted to convey. I wish to hear."

  4. 6.85.4

    राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. । यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ।।6.85.4।।

    rāghavasyavacaḥśrutvāvākyaṃvākyaviśārada. | yattatpunaridaṃvākyaṃbabhāṣe sa vibhīṣaṇaḥ

    Vibheeshana, who was skilled in expression, spoke again as follows on hearing Raghava's words.

  5. 6.85.5

    यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् । तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ।।6.85.5।।

    yathājñaptaṃmahābāhotvayāgulmaniveśanam | tattathā'nuṣṭhitaṃvīratvadvākyasamanantaram

    " After your command the army has been divided and placed at respective places as you said."

  6. 6.85.6

    तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः । विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ।।6.85.6।।

    tānyanīkānisarvāṇivibhagnānisamantataḥ | vinyastāyūthapāścaivayathānyāyaṃvibhāgaśaḥ

    All the army forces have been collected, divided, and assigned to respective places separately.

  7. 6.85.7

    भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायश: । त्वय्यकारणसन्तप्तेसन्तप्तहृदयावयम् ।।6.85.7।।

    bhūyastumamavijñāpyaṃtacchruṇuṣvamahāyaśa: | tvayyakāraṇasantaptesantaptahṛdayāvayam

    "O great Lord! Hear me, which is yet to be submitted by me to you. You are afflicted without cause and pained at heart."

  8. 6.85.8

    त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् । तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ।।6.85.8।।

    tyajarājannimaṃśokaṃmithyāsantāpamāgatam | tadiyaṃtyajyatāṃcintāśatruharṣavivardhinī

    "O king! Give up this false agony which has set in. It enhances the joy of the enemy. Give up this anxiety."

  9. 6.85.9

    उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् । प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ।।6.85.9।।

    udyamaḥkriyatāṃvīraharṣaḥsamupasevyatām | prāptavyāyaditesītāhantavyāścaniśācarāḥ

    "Let efforts be made to recover Sita. Let enthusiasm be restored to recover Sita. Rakshasas will be exterminated."

  10. 6.85.10

    रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः । साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।। निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे । धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

    raghunandanavakṣyāmiśrūyatāṃmehitaṃvacaḥ | sādhvayaṃyātusaumitrirbalenamahatāvṛtaḥ nikumbhilāyāṃsamprāpyahantuṃrāvaṇimāhave | dhanurmaṇḍalanirmuktairāśīviṣaviṣopamaiḥ

    "Delight of Raghus! You may listen to my words of advice. Let Saumithri march ahead to Nikumbhilam accompanied by the great army. On reaching, let Lakshmana who is capable of killing Indrajith discharge venomous serpents like deadly poisonous arrows from his bow in circular form and kill Rakshasas."

  11. 6.85.11

    रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः । साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।।6.85.10।। निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे । धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ।।6.85.11।।

    raghunandanavakṣyāmiśrūyatāṃmehitaṃvacaḥ | sādhvayaṃyātusaumitrirbalenamahatāvṛtaḥ nikumbhilāyāṃsamprāpyahantuṃrāvaṇimāhave | dhanurmaṇḍalanirmuktairāśīviṣaviṣopamaiḥ

    "Delight of Raghus! You may listen to my words of advice. Let Saumithri march ahead to Nikumbhilam accompanied by the great army. On reaching, let Lakshmana who is capable of killing Indrajith discharge venomous serpents like deadly poisonous arrows from his bow in circular form and kill Rakshasas."

  12. 6.85.12

    तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयम्भुवः । अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरङ्गमाः ।।6.85.12।।

    tenavīreṇatapasāvaradānātsvayambhuvaḥ | astraṃbrahmaśiraḥprāptaṃkāmagāścaturaṅgamāḥ

    "Lakshmana, being heroic received Brahmasira weapon from the creator by austerity and also horses which can course according to his will."

  13. 6.85.13

    स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुम्भिलाम् । यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ।।6.85.13।।

    sa eṣasahasainyenaprāptaḥkilanikumbhilām | yadyutatiṣṭhetkṛtaṃkarmahatānsarvāṃścaviddhinaḥ

    "Indrajith has reached Nikumbhilam accompanied by the army. If he completes the sacrifice and comes from there after completion of the sacrifice, know that we are all killed.

  14. 6.85.14

    निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः । त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।। वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै । इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

    nikumbhilāmasamprāptamahutāgniṃ ca yoripuḥ | tvāmātāyinaṃhanyādindraśatrossatevadhaḥ varodattomahābāho sarvalokeśvareṇavai | ityevaṃvihitorājanvadhastasyaiṣadhīmataḥ

    "O mighty armed Rama! that enemy of yours, while you have not reached Nikumbhilam and not propitiated fire sacrifice, can cause your death. Such a boon was granted to him, the enemy of Indra by the Lord of all worlds."

  15. 6.85.15

    निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः । त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।।6.85.14।। वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै । इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ।।6.85.15।।

    nikumbhilāmasamprāptamahutāgniṃ ca yoripuḥ | tvāmātāyinaṃhanyādindraśatrossatevadhaḥ varodattomahābāho sarvalokeśvareṇavai | ityevaṃvihitorājanvadhastasyaiṣadhīmataḥ

    "O mighty armed Rama! that enemy of yours, while you have not reached Nikumbhilam and not propitiated fire sacrifice, can cause your death. Such a boon was granted to him, the enemy of Indra by the Lord of all worlds."

  16. 6.85.16

    वधायेन्द्रजितोरामसन्दिशस्वमहाबल । हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ।।6.85.16।।

    vadhāyendrajitorāmasandiśasvamahābala | hatetasminhataṃviddhirāvaṇaṃsasuhṛjjanam

    Rama, you are endowed with extraordinary prowess! Order now for the destruction of Indrajith as with his death Ravana and all his kinsfolk are killed, you may know.

  17. 6.85.17

    विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् । जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ।।6.85.17।।

    vibhīṣaṇavacśrutvārāmovākyamathābravīt | jānāmitasyaraudrasyamāyāṃsatyaparākramaḥ

    Hearing Vibheeshana, Rama said" the conjuring skills of Indrajith of truthful valour is known to me."

  18. 6.85.18

    स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. । करोत्यसंज्ञान् सङ्ग्रामेदेवान्सवरुणानपि ।।6.85.18।।

    sa hibrahmāstravitprājñomahāmāyomahābala. | karotyasaṃjñān saṅgrāmedevānsavaruṇānapi

    He is skilled in the use of Brahma's weapon, intelligent in conjuring, endowed with mighty prowess, and can make even varuna and Devatas unconscious.

  19. 6.85.19

    तस्यान्तरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः । न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ।।6.85.19।।

    tasyāntarikṣecarataḥsarathasyamahāyaśaḥ | na gatirjñāyatevīrasūryasyevābhrasamlpave

    When he moves in his chariot in the sky like the Sun coursing through clouds is difficult to know.

  20. 6.85.20

    राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः । लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ।।6.85.20।।

    rāghavasturiporjñātvāmāyāvīryaṃdurātmanaḥ | lakṣmaṇaṃkīrtisampannamidaṃvacanamabravīt

    Knowing the wickedminded enemy of conjuring valour, Rama spoke as follows to Lakshmana, richly endowed with fame (of winning wars).

  21. 6.85.21

    यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः । हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।। जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः । जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

    yadvānarendrasyabalaṃtenasarveṇasamvṛtaḥ | hanūmatpramukhaiścavayūthapaissahalakṣmaṇa jāmbavenārkṣapatināsahasainyenasamvṛtaḥ | jahitaṃrākṣasasutaṃmāyābalaviśāradam

    "O Lakshmana! Surrounded by the entire army of Vanara king, with Hanuman as commander in chief of the army, protected by Jambavan, king of Bears, put an end to the son of Ravana who is well versed in tricks."

  22. 6.85.22

    यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः । हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।।6.85.21।। जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः । जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ।।6.85.22।।

    yadvānarendrasyabalaṃtenasarveṇasamvṛtaḥ | hanūmatpramukhaiścavayūthapaissahalakṣmaṇa jāmbavenārkṣapatināsahasainyenasamvṛtaḥ | jahitaṃrākṣasasutaṃmāyābalaviśāradam

    "O Lakshmana! Surrounded by the entire army of Vanara king, with Hanuman as commander in chief of the army, protected by Jambavan, king of Bears, put an end to the son of Ravana who is well versed in tricks."

  23. 6.85.23

    अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः । अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ।।6.85.23।।

    ayaṃtvāṃsacivaiḥsārthaṃmahātmārajanīcaraḥ | abhijñastasyamāyānāṃpṛṣṭhato'nugamiṣyati

    "This great soul, night ranger (Vibheeshana) who knows his conjuring tricks well, will follow behind you with ministers."

  24. 6.85.24

    राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः । जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ।।6.85.24।।

    rāghavasyavacśrutvālakṣmaṇassavibhīṣaṇaḥ | jagrāhakārmukaśreṣṭhamatyadbhutaparākramaḥ

    "On hearing Raghava's words, Lakshmana of wonderful courage took up the best of bows accompanied by Vbheeshana."

  25. 6.85.25

    सन्नद्धःकवचीखङ्गीसशरोवामचापभृत् । रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ।।6.85.25।।

    sannaddhaḥkavacīkhaṅgīsaśarovāmacāpabhṛt | rāmapādāvupaspṛśyahṛṣṭaḥsaumitrirabravīt

    Saumithri fully equipped with shields, swords, shafts, and golden bow joyfully, touched Rama's feet with reverence and spoke.

  26. 6.85.26

    अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् । लङ्कामभितिष्यन्तिहंसाःपुष्करिणीमिव ।।6.85.26।।

    adyamatkārmukonmuktāśśarānirbhidyarāvaṇim | laṅkāmabhitiṣyantihaṃsāḥpuṣkariṇīmiva

    Now the arrows released from my bow will drop in Lanka, just as swans descend into lotus pond and pierce into Ravana's son.

  27. 6.85.27

    अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः । विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ।।6.85.27।।

    adyaivatasyaraudrasyaśarīraṃmāmakāśśarāḥ | vidhamiṣyantibhittvātaṃmahācāpaguṇacyutāḥ

    "Today loosed from my mighty bow, the arrows will split his fierce body and kill him."

  28. 6.85.28

    एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः । स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.28।।

    evamuktvā sa dyutimān vacanaṃbhrāturagrataḥ | sa rāvaṇivadhākāṅkṣīlakṣmaṇastvaritoyayau

    Brilliant Lakshmana, having spoken that way in front of his brother, went speedily desirous of killing Ravana's son.

  29. 6.85.29

    सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् । निकुम्भिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ।।6.85.29।।

    so'bhivādyaguroḥpādaukṛtvācāpipradakṣiṇam | nikumbhilāmabhiyayaucaityaṃrāvaṇipālitam

    Saluting the feet of the eldest brother and going round him, Laksmana proceeded to Nikumbhila sanctuary ruled by Ravana.

  30. 6.85.30

    विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् । कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ।।6.85.30।।

    vibhīṣaṇenasahitorājaputraḥpratāpavān | kṛtasvastyayanobhrātrālakṣmaṇastvaritoyayau

    Lakshmana, a valourous prince having received blessings from his eldest brother, went quickly accompanied by Vibheeshana.

  31. 6.85.31

    वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः । विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ।।6.85.31।।

    vānarāṇāṃsahasraistuhanūmān bahubhirvṛtaḥ | vibhīṣaṇaścasāmātyotadālakṣmaṇamanvagāt

    Then Hanuman surrounded by many thousands of Vanaras, Vibheeshana and ministers followed Lakshmana.

  32. 6.85.32

    महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः । ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ।।6.85.32।।

    mahatāharisainyenasavegamabhisaṃvṛtaḥ | ṛkṣarājabalaṃcaivadadarśapathiviṣṭhitam

    Lakshmana also saw Jambavan standing on the way, with a huge Vanara army surrounded while going speedily.

  33. 6.85.33

    स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनन्दनः । राक्षसेन्द्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ।।6.85.33।।

    sa gatvādūramadhvānaṃsaumitrirmitranandanaḥ | rākṣasendrabalaṃdūrādapaśyadvyūhamāśritam

    Lakshmana, the delight of friends, witnessed from a distance the Rakshasa army arranged in battlearray.

  34. 6.85.34

    स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः । तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनन्दनः ।।6.85.34।।

    sa taṃprāpyadhanuṣpāṇirmāyāyogamarindamaḥ | tasthaubrahmavidhānenavijetuṃraghunandanaḥ

    The tamer of enemies and delight of the Raghu race, Lakshmana stood wielding bow in hand ready to win the conjurer conferred with boon by the creator Brahma.

  35. 6.85.35

    भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् । अङ्गदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ।।6.85.35।।

    bhīṣaṇenasahitorājaputraḥpratāpavān | aṅgadena ca vīreṇatathānilasutena ca

    Accompanied by Vibheeshana, and also hero Angada, so also the son of fire god, Hanuman, Lakshmana stood together.