Yuddha Kanda · Sarga 84
Yuddha Kanda, Sarga 84
The Book of War
6.84.1
राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले । निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ।।6.84.1 ।।
rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale | nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ
As Lakshmana was comforting his affectionate brother, Vibheeshana came to Rama assigning the troops to reach their respective places.
6.84.2
नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृत: । नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ।।6.84.2।।
nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛta: | nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa
Accompanied by the four ministers surrounded by four ministers resembling leaders of elephants, who looked dark like collyrium, Vibheeshana came to highsouled Rama. He witnessed Vanaras whose eyes were filled with tears.
6.84.3
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् । ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।6.84.3।।
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam | dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam
He (Vibheeshana) saw the great soul, the delight of the Ikshvaku race deluded, distressed, and lying on the lap of Lakshmana.
6.84.4
राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् । ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।6.84.3।।
rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam | dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam
He (Vibheeshana) saw the great soul, the delight of the Ikshvaku race deluded, distressed, and lying on the lap of Lakshmana.
6.84.5
व्रीडितंशोकसन्तप्तंदृष्टवारामंविभीषणः । अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ।।6.84.5।।
vrīḍitaṃśokasantaptaṃdṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ | antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt
Vibheeshana was pained to see Rama immersed in grief, depressed in spirit, and asked for What is all this grief for?
6.84.6
विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् । लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ।।6.84.6।।
vibhīṣaṇamukhaṃdṛṣṭavāsugrīvaṃtāṃścavānarān | lakṣmaṇovācamandārthamidaṃbāṣpapariplutaḥ
Lakshmana looking at Sugriva's face and also at the Vanaras, his eyes bathed in tears spoke in a dull tone.
6.84.7
हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः । हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ।।6.84.7।।
hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ | hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ
"O Noble one! On hearing Hanuman that Sita is killed by Indrajith, Rama is deluded', said Lakshmana to Vibheeshana."
6.84.8
कथयन्तंतुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः । पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसंज्ञंराममब्रवीत् ।।6.84.8।।
kathayantaṃtusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ | puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisaṃjñaṃrāmamabravīt
Vibheeshana spoke these meaningful words to Rama, who was unconscious, restraining Saumithri from speaking.
6.84.9
मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता । तदयुक्तमहंमन्येसागरस्येवशोषणम् ।।6.84.9।।
manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā | tadayuktamahaṃmanyesāgarasyevaśoṣaṇam
"I think that what has been spoken by Hanuman as truth (that Sita has been killed) is like drying up an ocean."
6.84.10
अभिप्रायंतुजानामिरावणस्यदुरात्मनः । सीतांप्रतिमहाबाहो न च घातंकरिष्यति ।।6.84.10।।
abhiprāyaṃtujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ | sītāṃpratimahābāho na ca ghātaṃkariṣyati
"O mighty armed Rama! with reference to Sita, you do not know Ravana's opinion. He will never kill Sita."