Sundara Kanda · Sarga 32
Sundara Kanda, Sarga 32
The Beautiful Book
5.32.1
ततश्शाखान्तरे लीनं दृष्ट्वा चलितमानसा। वेष्टितार्जुनवस्त्रं तं विद्युत्सङ्घातपिङ्गलम्।।5.32.1।।
tataśśākhāntare līnaṃ dṛṣṭvā calitamānasā| veṣṭitārjunavastraṃ taṃ vidyutsaṅghātapiṅgalam
Sita got perplexed on seeing him (Hanuman), who was tawny in complexion and looked like a cluster of lightnings, clad in white and hidden in between the branches.
5.32.2
सा ददर्श कपिं तत्र प्रश्रितं प्रियवादिनम्। फुल्लाशोकोत्कराभासं तप्तचामीकरेक्षणम्।।5.32.2।।
sā dadarśa kapiṃ tatra praśritaṃ priyavādinam| phullāśokotkarābhāsaṃ taptacāmīkarekṣaṇam
There (on the tree) she noticed a monkey like a cluster of fully blossomed Ashoka flower, shining bright, whose eyes were glowing like pure molten gold, speaking softly and pleasingly.
5.32.3
मैथिली चिन्तयामास विस्मयं परमं गता। अहो भीममिदं रूपं वानरस्य दुरासदम्।।5.32.3।। दुर्निरीक्षमिति ज्ञात्वा पुनरेव मुमोह सा।
maithilī cintayāmāsa vismayaṃ paramaṃ gatā| aho bhīmamidaṃ rūpaṃ vānarasya durāsadam durnirīkṣamiti jñātvā punareva mumoha sā|
Astonisted Mythili began thinking. 'Oh this vanara's appearance is frightening. He is terrible to look at. He is inaccessible'. Thinking over this again and again, she fainted.
5.32.4
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।।5.32.4।। रामरामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी। रुरोद बहुधा सीता मन्दं मन्दस्वरा सती।।5.32.5।।
vilalāpa bhṛśaṃ sītā karuṇaṃ bhayamohitā rāmarāmeti duḥkhārtā lakṣmaṇeti ca bhāminī| ruroda bahudhā sītā mandaṃ mandasvarā satī
Overcome with sorrow and fear, noble Sita sobbed pitiably muttering repeatedly. 'O Rama, O Rama, O Lakshmana'.
5.32.5
विललाप भृशं सीता करुणं भयमोहिता।।5.32.4।। रामरामेति दुःखार्ता लक्ष्मणेति च भामिनी। रुरोद बहुधा सीता मन्दं मन्दस्वरा सती।।5.32.5।।
vilalāpa bhṛśaṃ sītā karuṇaṃ bhayamohitā rāmarāmeti duḥkhārtā lakṣmaṇeti ca bhāminī| ruroda bahudhā sītā mandaṃ mandasvarā satī
Overcome with sorrow and fear, noble Sita sobbed pitiably muttering repeatedly. 'O Rama, O Rama, O Lakshmana'.
5.32.6
सा तं दृष्ट्वा हरिश्रेष्ठं विनीतवदुपस्थितम्। मैथिली चिन्तयामास स्वप्नोऽयमिति भामिनी।।5.32.6।।
sā taṃ dṛṣṭvā hariśreṣṭhaṃ vinītavadupasthitam| maithilī cintayāmāsa svapno'yamiti bhāminī
Noble Sita, seeing the best of vanaras who stood near humbly, began reflecting 'Is this a dream'?
5.32.7
सा वीक्षमाणा पृथुभुग्नवक्त्रं शाखामृगेन्द्रस्य यथोक्तकारम्। ददर्श पिङ्गाधिपते रमात्यं वातात्मजं बुद्धिमतां वरिष्ठम्।।5.32.7।।
sā vīkṣamāṇā pṛthubhugnavaktraṃ śākhāmṛgendrasya yathoktakāram| dadarśa piṅgādhipate ramātyaṃ vātātmajaṃ buddhimatāṃ variṣṭham
Looking here and there, she saw a monkey with a large, curved face, an obedient servant and a minister of the monkeylord, the foremost among the intelligentia and the son of the Windgod.
5.32.8
सा तं समीक्ष्यैव भृशं विसंज्ञा गतासुकल्पेन बभूव सीता। चिरेण संज्ञां प्रतिलभ्य भूयो विचिन्तयामास विशालनेत्रा।।5.32.8।।
sā taṃ samīkṣyaiva bhṛśaṃ visaṃjñā gatāsukalpena babhūva sītā| cireṇa saṃjñāṃ pratilabhya bhūyo vicintayāmāsa viśālanetrā
The largeeyed Sita lost her senses looking at him. She got back her senses after a long time and started thinking again:
5.32.9
स्वप्ने मयाऽयं विकृतोऽद्य दृष्टश्शाखामृगश्शास्त्रगणैर्निषिद्धः। स्वस्त्यस्तु रामाय स लक्ष्मणाय तथा पितुर्मे जनकस्य राज्ञः।।5.32.9।।
svapne mayā'yaṃ vikṛto'dya dṛṣṭaśśākhāmṛgaśśāstragaṇairniṣiddhaḥ| svastyastu rāmāya sa lakṣmaṇāya tathā piturme janakasya rājñaḥ
'Today I saw an ugly monkey in my dream. Its sight in a dream is inauspicious according to sastras. Let it be auspicious for Lakshmana and Rama for the sake of my father Janaka.
5.32.10
स्वप्नोऽपि नायं नहि मेऽस्ति निद्रा शोकेन दुःखेन च पीडितायाः। सुखं हि मे नास्ति यतोऽस्मि हीना तेनेन्दुपूर्णप्रतिमाननेन।।5.32.10।।
svapno'pi nāyaṃ nahi me'sti nidrā śokena duḥkhena ca pīḍitāyāḥ| sukhaṃ hi me nāsti yato'smi hīnā tenendupūrṇapratimānanena
"But no, it was not a dream for tormented by grief and sorrow I cannot have a dream. When separated from the moonfaced Rama I have no sleep or pleasure, how can I have dream?
5.32.11
रामेति रामेति सदैव बुद्ध्या विचिन्त्य वाचा ब्रुवती तमेव। तस्यानुरूपां च कथां तदर्थमेवं प्रपश्यामि तथा शृणोमि।।5.32.11।।
rāmeti rāmeti sadaiva buddhyā vicintya vācā bruvatī tameva| tasyānurūpāṃ ca kathāṃ tadarthamevaṃ prapaśyāmi tathā śṛṇomi
"I am always meditating upon Rama and thinking of him alone. I am talking about things related to him. Because of that I see him and hear him.
5.32.12
अहं हि तस्याद्य मनोभवेन सम्पीडिता तद्गतसर्वभावा। विचिन्तयन्ती सततं तमेव तथैव पश्यामि तथा शृणोमि।।5.32.12।।
ahaṃ hi tasyādya manobhavena sampīḍitā tadgatasarvabhāvā| vicintayantī satataṃ tameva tathaiva paśyāmi tathā śṛṇomi
"I am tormented by intense love for Rama, with all my thoughts immersed in him. Since I am constantly thinking of him I see him and hear words about him. (She thinks it is all hallucination.)
5.32.13
मनोरथस्स्यादिति चिन्तयामि तथापि बुद्ध्या च वितर्कयामि। किं कारणं तस्य हि नास्ति रूपं सुव्यक्तरूपश्च वदत्ययं माम्।।5.32.13।।
manorathassyāditi cintayāmi tathāpi buddhyā ca vitarkayāmi| kiṃ kāraṇaṃ tasya hi nāsti rūpaṃ suvyaktarūpaśca vadatyayaṃ mām
"I feel it is only the desire in my mind. Desire has no form. But the one who is addressing me has a form. I cannot understand this.
5.32.14
नमोऽस्तु वाचस्पतये सवज्रिणे स्वयंभुवे चैव हुताशनाय च। अनेन चोक्तं यदिदं ममाग्रतो वनौकसा तच्छ तथास्तु नान्यथा।।5.32.14।।
namo'stu vācaspataye savajriṇe svayaṃbhuve caiva hutāśanāya ca| anena coktaṃ yadidaṃ mamāgrato vanaukasā taccha tathāstu nānyathā
"My salutations to Indra, Brihaspati, Brahma the creator and also to the firegod. Let all those words spoken by the vanara here in front of me be true and not other than that." इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्वात्रिंशस्सर्गः।। Thus ends the thirtysecond sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.