Skip to main content
KarmaVaani

Sundara Kanda · Sarga 11

Sundara Kanda, Sarga 11

The Beautiful Book

  1. 5.11.1

    अवधूय च तां बुद्धिं बभूवावस्थितस्तदा। जगाम चापरां चिन्तां सीतां प्रति महाकपिः।।5.11.1।।

    avadhūya ca tāṃ buddhiṃ babhūvāvasthitastadā| jagāma cāparāṃ cintāṃ sītāṃ prati mahākapiḥ

    The great vanara, having rejected his judgement, started thinking again.

  2. 5.11.2

    न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी। न भोक्तुं वाप्यलङ्कर्तुं न पानमुपसेवितुम्।।5.11.2।। नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्। न हि रामसमः कश्चिद्विद्यते त्रिदशेष्वपि।।5.11.3।। अन्येयमिति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः।

    na rāmeṇa viyuktā sā svaptumarhati bhāminī| na bhoktuṃ vāpyalaṅkartuṃ na pānamupasevitum nānyaṃ naramupasthātuṃ surāṇāmapi ceśvaram| na hi rāmasamaḥ kaścidvidyate tridaśeṣvapi anyeyamiti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ|

    'Lovely Sita, being away from Rama, will not sleep, will not eat or drink or adorn herself. How can she approach any other man even if he is the king of gods for there is none equal to Rama even among gods'. Having thus decided, Hanuman strolled about the banquet hall.

  3. 5.11.3

    न रामेण वियुक्ता सा स्वप्तुमर्हति भामिनी। न भोक्तुं वाप्यलङ्कर्तुं न पानमुपसेवितुम्।।5.11.2।। नान्यं नरमुपस्थातुं सुराणामपि चेश्वरम्। न हि रामसमः कश्चिद्विद्यते त्रिदशेष्वपि।।5.11.3।। अन्येयमिति निश्चित्य पानभूमौ चचार सः।

    na rāmeṇa viyuktā sā svaptumarhati bhāminī| na bhoktuṃ vāpyalaṅkartuṃ na pānamupasevitum nānyaṃ naramupasthātuṃ surāṇāmapi ceśvaram| na hi rāmasamaḥ kaścidvidyate tridaśeṣvapi anyeyamiti niścitya pānabhūmau cacāra saḥ|

    'Lovely Sita, being away from Rama, will not sleep, will not eat or drink or adorn herself. How can she approach any other man even if he is the king of gods for there is none equal to Rama even among gods'. Having thus decided, Hanuman strolled about the banquet hall.

  4. 5.11.4

    क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथाऽपराः।।5.11.4।। नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा।

    krīḍitenāparāḥ klāntā gītena ca tathā'parāḥ nṛttena cāparāḥ klāntāḥ pānaviprahatāstathā|

    Some women were fatigued after sporting, similarly some were exhausted after singing. Others were tired through dancing and some were worn out by continuous drinking.

  5. 5.11.5

    मुरजेषु मृदङ्गेषु पीठिकासु च संस्थिताः।।5.11.5।। तथाऽऽस्तरणमुख्येषु संविष्टाश्चापराः स्त्रियः।

    murajeṣu mṛdaṅgeṣu pīṭhikāsu ca saṃsthitāḥ tathā''staraṇamukhyeṣu saṃviṣṭāścāparāḥ striyaḥ|

    Some women reclined on tabors, some on murajas, and some on drums and hassocks while some slept on excellent couches.

  6. 5.11.6

    अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः।।5.11.6।। रूपसल्लापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा। देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना।।5.11.7।। रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः।

    aṅganānāṃ sahasreṇa bhūṣitena vibhūṣaṇaiḥ rūpasallāpaśīlena yuktagītārthabhāṣiṇā| deśakālābhiyuktena yuktavākyābhidhāyinā ratābhiratasaṃsuptaṃ dadarśa hariyūthapaḥ|

    The monkey leader saw thousands of beautiful women asleep after long dalliance. Some of them were adorned with ornaments, some were good at arguments and versed in the appreciation of songs, some were aware of the appropriate time and place and some were adept in right expressions.

  7. 5.11.7

    अङ्गनानां सहस्रेण भूषितेन विभूषणैः।।5.11.6।। रूपसल्लापशीलेन युक्तगीतार्थभाषिणा। देशकालाभियुक्तेन युक्तवाक्याभिधायिना।।5.11.7।। रताभिरतसंसुप्तं ददर्श हरियूथपः।

    aṅganānāṃ sahasreṇa bhūṣitena vibhūṣaṇaiḥ rūpasallāpaśīlena yuktagītārthabhāṣiṇā| deśakālābhiyuktena yuktavākyābhidhāyinā ratābhiratasaṃsuptaṃ dadarśa hariyūthapaḥ|

    The monkey leader saw thousands of beautiful women asleep after long dalliance. Some of them were adorned with ornaments, some were good at arguments and versed in the appreciation of songs, some were aware of the appropriate time and place and some were adept in right expressions.

  8. 5.11.8

    तासां मध्ये महाबाहुः शुशुभे राक्षसेश्वरः।।5.11.8।। गोष्ठे महति मुख्यानां गवां मध्ये यथा वृषः।

    tāsāṃ madhye mahābāhuḥ śuśubhe rākṣaseśvaraḥ goṣṭhe mahati mukhyānāṃ gavāṃ madhye yathā vṛṣaḥ|

    In the midst of these women the longarmed lord of demons shone like a (majestic) bull in a big cowshed.

  9. 5.11.9

    स राक्षसेन्द्रः शुशुभे ताभिः परिवृतस्स्वयम्।।5.11.9।। करेणुभिर्यथाऽरण्ये परिकीर्णो महाद्विपः।

    sa rākṣasendraḥ śuśubhe tābhiḥ parivṛtassvayam kareṇubhiryathā'raṇye parikīrṇo mahādvipaḥ|

    Surrounded by the women, the demon king shone like a proud elephant attended by many female elephants scattered in a dense forest.

  10. 5.11.10

    सर्वकामैरुपेतां च पानभूमिं महात्मनः।।5.11.10।। ददर्श हरिशार्दूलस्तस्य रक्षःपतेर्गृहे।

    sarvakāmairupetāṃ ca pānabhūmiṃ mahātmanaḥ dadarśa hariśārdūlastasya rakṣaḥpatergṛhe|

    The tiger among vanaras saw at the great Ravana's palace a drinking place where everything one desires was provided.

  11. 5.11.11

    मृगाणां महिषाणां च वराहाणां च भागशः।।5.11.11।। तत्र न्यस्तानि मांसानि पानभूमौ ददर्श सः।

    mṛgāṇāṃ mahiṣāṇāṃ ca varāhāṇāṃ ca bhāgaśaḥ tatra nyastāni māṃsāni pānabhūmau dadarśa saḥ|

    There at the drinking hall the meat of deer, buffaloes and boars portioned and placed.

  12. 5.11.12

    रौक्मेषु च विशालेषु भाजनेष्वर्धभक्षितान्।।5.11.12।। ददर्श हरिशार्दूलो मयूरान् कुक्कुटांस्तथा।

    raukmeṣu ca viśāleṣu bhājaneṣvardhabhakṣitān dadarśa hariśārdūlo mayūrān kukkuṭāṃstathā|

    The tiger among vanaras also saw there meat of peacocks and chicken placed in large golden vessels, some half eaten.

  13. 5.11.13

    वराहवार्ध्राणसकान् दधिसौवर्चलायुतान्।।5.11.13।। शल्यान् मृगमयूरांश्च हनुमानन्ववैक्षत।

    varāhavārdhrāṇasakān dadhisauvarcalāyutān śalyān mṛgamayūrāṃśca hanumānanvavaikṣata|

    Hanuman saw the meat of pigs and jungle fowls, deer, peacocks and bones marinated with yoghurt and special kinds of salt.

  14. 5.11.14

    क्रकरान्विविधान् सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान्।।5.11.14।। महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान्। लेह्यानुच्चावचान्पेयान् भोज्यानि विविधानि च।।5.11.15।।

    krakarānvividhān siddhāṃścakorānardhabhakṣitān mahiṣānekaśalyāṃśca chāgāṃśca kṛtaniṣṭhitān| lehyānuccāvacānpeyān bhojyāni vividhāni ca

    He saw several kinds of (nonvegetarian) food like cooked meat of fowls, ruddy geese, buffaloes, goats, fishes as well as food for licking. (Food is of four kinds 1) भक्ष्य which can be chewed 2) भोज्य ordinary solid, semisolid food which can be consumed 3) लेह्य food for licking 4) चोष्य liquid food (which can be sipped)).

  15. 5.11.15

    क्रकरान्विविधान् सिद्धांश्चकोरानर्धभक्षितान्।।5.11.14।। महिषानेकशल्यांश्च छागांश्च कृतनिष्ठितान्। लेह्यानुच्चावचान्पेयान् भोज्यानि विविधानि च।।5.11.15।।

    krakarānvividhān siddhāṃścakorānardhabhakṣitān mahiṣānekaśalyāṃśca chāgāṃśca kṛtaniṣṭhitān| lehyānuccāvacānpeyān bhojyāni vividhāni ca

    He saw several kinds of (nonvegetarian) food like cooked meat of fowls, ruddy geese, buffaloes, goats, fishes as well as food for licking. (Food is of four kinds 1) भक्ष्य which can be chewed 2) भोज्य ordinary solid, semisolid food which can be consumed 3) लेह्य food for licking 4) चोष्य liquid food (which can be sipped)).

  16. 5.11.16

    तथाऽऽम्ललवणोत्तंसैर्विविधैरागषाडबैः। हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः।।5.11.16।। पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि। कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति श्रियम्।।5.11.17।।

    tathā''mlalavaṇottaṃsairvividhairāgaṣāḍabaiḥ| hāranūpurakeyūrairapaviddhairmahādhanaiḥ pānabhājanavikṣiptaiḥ phalaiśca vividhairapi| kṛtapuṣpopahārā bhūradhikaṃ puṣyati śriyam

    The banquet hall looked splendid with food seasoned with salt and sour ingredients. There was ragashadavas (syrup made with grapes, pomegranates, different juices like half ripe mangoes and seasoned with ginger cardomom, butter etc). Heavy chains, anklets and shouldersstraps were thrown aside. (The people relaxed while eating and drinking and discarded heavy ornaments). Many glasses were found scattered or drinks spilt on the floor after use.Many fruits and flowers were kept.

  17. 5.11.17

    तथाऽऽम्ललवणोत्तंसैर्विविधैरागषाडबैः। हारनूपुरकेयूरैरपविद्धैर्महाधनैः।।5.11.16।। पानभाजनविक्षिप्तैः फलैश्च विविधैरपि। कृतपुष्पोपहारा भूरधिकं पुष्यति श्रियम्।।5.11.17।।

    tathā''mlalavaṇottaṃsairvividhairāgaṣāḍabaiḥ| hāranūpurakeyūrairapaviddhairmahādhanaiḥ pānabhājanavikṣiptaiḥ phalaiśca vividhairapi| kṛtapuṣpopahārā bhūradhikaṃ puṣyati śriyam

    The banquet hall looked splendid with food seasoned with salt and sour ingredients. There was ragashadavas (syrup made with grapes, pomegranates, different juices like half ripe mangoes and seasoned with ginger cardomom, butter etc). Heavy chains, anklets and shouldersstraps were thrown aside. (The people relaxed while eating and drinking and discarded heavy ornaments). Many glasses were found scattered or drinks spilt on the floor after use.Many fruits and flowers were kept.

  18. 5.11.18

    तत्र तत्र च विन्यस्तै: सुश्लिष्टैश्शयनासनैः। पानभूमिर्विना वह्निं प्रदीप्तेवोपलक्ष्यते।।5.11.18।।

    tatra tatra ca vinyastai: suśliṣṭaiśśayanāsanaiḥ| pānabhūmirvinā vahniṃ pradīptevopalakṣyate

    Good couches and different kinds of seats were wellarranged in the banquet hall. The place appeared as if it was glowing witout fire.

  19. 5.11.19

    बहुप्रकारैर्विविधैर्वरसंस्कारसंस्कृतैः। मांसैः कुशलसम्पृक्तैः पानभूमिगतैः पृथक्।।5.11.19।।

    bahuprakārairvividhairvarasaṃskārasaṃskṛtaiḥ| māṃsaiḥ kuśalasampṛktaiḥ pānabhūmigataiḥ pṛthak

    In the banquet hall there were many types of meat arranged in a number of ways. They were cooked by experts by seasoning them with choicest ingredients.

  20. 5.11.20

    दिव्याः प्रसन्ना विविधाः सुराः कृतसुरा अपि। शर्कराऽसवमाध्वीकपुष्पासवफलासवाः।।5.11.20।। वासचूर्णैश्च विविधैर्मृष्टास्तैस्तैः पृथक् पृथक्।

    divyāḥ prasannā vividhāḥ surāḥ kṛtasurā api| śarkarā'savamādhvīkapuṣpāsavaphalāsavāḥ vāsacūrṇaiśca vividhairmṛṣṭāstaistaiḥ pṛthak pṛthak|

    There were many types of wonderful and pleasing wine extracted from sugarcane, honey , fruits and flowers. They were good even though fermented and made delicious by seasoning with aromatic spices.

  21. 5.11.21

    सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।।5.11.21।। हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि। जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।।5.11.22।।

    santatā śuśubhe bhūmirmālyaiśca bahusaṃsthitaiḥ hiraṇmayaiśca vividhairbhājanaiḥ sphāṭikairapi| jāmbūnadamayaiścānyaiḥ karakairabhisaṃvṛtā

    (The banquet hall) appeared beautiful with many kinds of garlands arranged in different locations. Also there were vessels made of pure gold, crystalware and jars spread all over.

  22. 5.11.22

    सन्तता शुशुभे भूमिर्माल्यैश्च बहुसंस्थितैः।।5.11.21।। हिरण्मयैश्च विविधैर्भाजनैः स्फाटिकैरपि। जाम्बूनदमयैश्चान्यैः करकैरभिसंवृता।।5.11.22।।

    santatā śuśubhe bhūmirmālyaiśca bahusaṃsthitaiḥ hiraṇmayaiśca vividhairbhājanaiḥ sphāṭikairapi| jāmbūnadamayaiścānyaiḥ karakairabhisaṃvṛtā

    (The banquet hall) appeared beautiful with many kinds of garlands arranged in different locations. Also there were vessels made of pure gold, crystalware and jars spread all over.

  23. 5.11.23

    राजतेषु च कुम्भेषु जाम्बूनदमयेषु च। पानश्रेष्ठं तदा भूरि कपिस्तत्र ददर्श ह।।5.11.23।।

    rājateṣu ca kumbheṣu jāmbūnadamayeṣu ca| pānaśreṣṭhaṃ tadā bhūri kapistatra dadarśa ha

    Hanuman saw the best of wines in large quantities kept in silver and pure gold pots.

  24. 5.11.24

    सोऽपश्यच्छातकुम्भानि सीधोर्मणिमयानि च। राजतानि च पूर्णानि भाजनानि महाकपिः।।5.11.24।।

    so'paśyacchātakumbhāni sīdhormaṇimayāni ca| rājatāni ca pūrṇāni bhājanāni mahākapiḥ

    The great monkey saw the wine jars made of gold and silver studded with crystals and gems.

  25. 5.11.25

    क्वचिदल्पावशेषाणि क्वचित्पीतानि सर्वशः। क्वचिन्नैव प्रपीतानि पानानि स ददर्श ह।।5.11.25।।

    kvacidalpāvaśeṣāṇi kvacitpītāni sarvaśaḥ| kvacinnaiva prapītāni pānāni sa dadarśa ha

    He saw wine jars at one place, some fully drained, and at another place not touched at all.

  26. 5.11.26

    क्वचिद् भक्ष्यांश्च विविधान् क्वचित्पानानि भागशः। क्वचिदन्नावशेषाणि पश्यन्वै विचचार ह।।5.11.26।।

    kvacid bhakṣyāṃśca vividhān kvacitpānāni bhāgaśaḥ| kvacidannāvaśeṣāṇi paśyanvai vicacāra ha

    He moved about looking at different types of eatables and drinks arranged separately along with the left over food.

  27. 5.11.27

    क्वचित्प्रभिन्नैः करकैः क्वचिदालोलितैर्घटैः। क्वचित्संपृक्तमाल्यानि जलानि च फलानि च।।5.11.27।।

    kvacitprabhinnaiḥ karakaiḥ kvacidālolitairghaṭaiḥ| kvacitsaṃpṛktamālyāni jalāni ca phalāni ca

    At some places he saw broken pots, at other places rolling pots and elsewhere flower garlands strewn and mixed up with water and fruits.

  28. 5.11.28

    शयनान्यत्र नारीणां शुभ्राणि बहुधा पुनः। परस्परं समाश्लिष्य काश्चित्सुप्ता वराङ्गनाः।।5.11.28।।

    śayanānyatra nārīṇāṃ śubhrāṇi bahudhā punaḥ| parasparaṃ samāśliṣya kāścitsuptā varāṅganāḥ

    Hanuman saw many beds some unused and some occupied by lovely women sleeping, embracing one another.

  29. 5.11.29

    काश्चिच्च वस्त्रमन्यस्यास्स्वपन्त्याः परिधाय च। आहृत्य चाबलाः सुप्ता निद्राबलपराजिताः।।5.11.29।।

    kāścicca vastramanyasyāssvapantyāḥ paridhāya ca| āhṛtya cābalāḥ suptā nidrābalaparājitāḥ

    Overcome with sleep some women pulled clothes of other women and covered their bodies with them.

  30. 5.11.30

    तासामुच्छवासवातेन वस्त्रं माल्यं च गात्रजम्। नात्यर्थं स्पन्दते चित्रं प्राप्य मन्दमिवानिलम्।।5.11.30।।

    tāsāmucchavāsavātena vastraṃ mālyaṃ ca gātrajam| nātyarthaṃ spandate citraṃ prāpya mandamivānilam

    The lovely clothes and garlands on the bodies of women were moving mildly by their exhalations as if shaken by the gentle breeze.

  31. 5.11.31

    चन्दनस्य च शीतस्य शीधोर्मधुरसस्य च। विविधस्य च माल्यस्य धूपस्य विविधस्य च।।5.11.31।। बहुधा मारुतस्तत्र गन्धं विविधमुद्वहन्।

    candanasya ca śītasya śīdhormadhurasasya ca| vividhasya ca mālyasya dhūpasya vividhasya ca bahudhā mārutastatra gandhaṃ vividhamudvahan|

    With the many scents of cool sandal, of sweetsmelling wines of diverse kinds, as well as flower garlands of several types and of incense burning in that hall, the cool wind blew spreading several fragrances all over.

  32. 5.11.32

    स्नानानां चन्दनानां च धूपानां चैव मूर्छितः।।5.11.32।। प्रववौ सुरभिर्गन्धो विमाने पुष्पके तदा।

    snānānāṃ candanānāṃ ca dhūpānāṃ caiva mūrchitaḥ pravavau surabhirgandho vimāne puṣpake tadā|

    The wind wafting through the Pushpaka chariot carried the fragrance of the cool sandalpaste used in bath and the sweet smell of wines and thick smoke of fragrance spread further.

  33. 5.11.33

    श्यामावदातास्तत्रान्याः काश्चित्कृष्णा वराङ्गनाः।।5.11.33।। काश्चित् काञ्चनवर्णाङ्ग्यः प्रमदा राक्षसालये।

    śyāmāvadātāstatrānyāḥ kāścitkṛṣṇā varāṅganāḥ kāścit kāñcanavarṇāṅgyaḥ pramadā rākṣasālaye|

    There in the demons abode were women who were fair, some lovely with dark and others with golden complexion.

  34. 5.11.34

    तासां निद्रावशत्वाच्च मदनेन विमूर्छितम्।।5.11.34।। पद्मिनीनां प्रसुप्तानां रूपमासीद्यथैव हि।

    tāsāṃ nidrāvaśatvācca madanena vimūrchitam padminīnāṃ prasuptānāṃ rūpamāsīdyathaiva hi|

    Withered due to indulgence in sex they were overcome with sleep. The charm of the women was like the lotus creepers with closed lotuses .

  35. 5.11.35

    एवं सर्वमशेषेण रावणान्तः पुरं कपिः।।5.11.35।। ददर्श सुमहातेजाः न ददर्श च जानकीम्।

    evaṃ sarvamaśeṣeṇa rāvaṇāntaḥ puraṃ kapiḥ dadarśa sumahātejāḥ na dadarśa ca jānakīm|

    Brilliant Hanuman ransacked the harem of Ravana but found no Janaki.

  36. 5.11.36

    निरीक्षमाणश्च तदा ताः स्त्रियः स महाकपिः।।5.11.36।। जगाम महतीं चिन्तां धर्मसाध्वसशङ्कितः।

    nirīkṣamāṇaśca tadā tāḥ striyaḥ sa mahākapiḥ jagāma mahatīṃ cintāṃ dharmasādhvasaśaṅkitaḥ|

    The great monkey was very much worried as he thought he had transgressed the moral code by watching the women.

  37. 5.11.37

    परदारावरोधस्य प्रसुप्तस्य निरीक्षणम्।।5.11.37।। इदं खलु ममात्यर्थं धर्मलोपं करिष्यति।

    paradārāvarodhasya prasuptasya nirīkṣaṇam idaṃ khalu mamātyarthaṃ dharmalopaṃ kariṣyati|

    'Observing the wives of others in this manner in their inner chambers very much amounts to transgression of moral code by me'. ( thought he)

  38. 5.11.38

    न हि मे परदाराणां दृष्टिर्विषयवर्तिनी।।5.11.38।। अयं चात्र मया दृष्टः परदारापरिग्रहः।

    na hi me paradārāṇāṃ dṛṣṭirviṣayavartinī ayaṃ cātra mayā dṛṣṭaḥ paradārāparigrahaḥ|

    'I did see these wives of another, but not with a sensual mind. I have only seen them but not with foul intention'.

  39. 5.11.39

    तस्य प्रादुरभूच्चिन्ता पुनरन्या मनस्विनः।।5.11.39।। निश्चितैकान्तचित्तस्य कार्यनिश्चयदर्शिनी।

    tasya prādurabhūccintā punaranyā manasvinaḥ niścitaikāntacittasya kāryaniścayadarśinī|

    Another bright idea struck the highly sensible Hanuman, who had a clear vision of the task ahead-- 'I was firm and singleminded in my direction regarding the task ahead' (thought he).

  40. 5.11.40

    कामं दृष्टा मया सर्वा विश्वस्ता रावणस्त्रियः।।5.11.40।। न हि मे मनसः किञ्चिद्वैकृत्यमुपजायते।

    kāmaṃ dṛṣṭā mayā sarvā viśvastā rāvaṇastriyaḥ na hi me manasaḥ kiñcidvaikṛtyamupajāyate|

    'It is true I saw all the loyal wives of Ravana but without any foul desire. Indeed in my mind no passionate feeling was ever aroused'.

  41. 5.11.41

    मनो हि हेतुः सर्वेषामिन्द्रियाणां प्रवर्तने।।5.11.41।। शुभाशुभास्ववस्थासु तच्च मे सुव्यवस्थितम्।

    mano hi hetuḥ sarveṣāmindriyāṇāṃ pravartane śubhāśubhāsvavasthāsu tacca me suvyavasthitam|

    'Mind propels the sense organs to do good or bad deeds. (But) my mind is firmly esatablished in righteousness'.

  42. 5.11.42

    नान्यत्र हि मया शक्या वैदेही परिमार्गितुम्।।5.11.42।। स्त्रियो हि स्त्रीषु दृश्यन्ते सदा सम्परिमार्गणे।

    nānyatra hi mayā śakyā vaidehī parimārgitum striyo hi strīṣu dṛśyante sadā samparimārgaṇe|

    'It is not possible for me to look for Vaidehi elsewhere. During such search operations one always looks for women among women.'

  43. 5.11.43

    यस्य सत्त्वस्य या योनिस्तस्यां तत्परिमार्ग्यते। न शक्या प्रमदा नष्टा मृगीषु परिमार्गितुम्।।5.11.43।।

    yasya sattvasya yā yonistasyāṃ tatparimārgyate| na śakyā pramadā naṣṭā mṛgīṣu parimārgitum

    'One has to search a creature among its own species. It is not possible to find a lost woman in the herd of female deer'.

  44. 5.11.44

    तदिदं मार्गितं तावच्छुद्धेन मनसा मया।।5.11.44।। रावणान्तःपुरं सर्वं दृश्यते न तु जानकी।

    tadidaṃ mārgitaṃ tāvacchuddhena manasā mayā rāvaṇāntaḥpuraṃ sarvaṃ dṛśyate na tu jānakī|

    'I searched all over Ravana's harem with a pure mind but I have not seen Janaki'.

  45. 5.11.45

    देवगन्धर्वकन्याश्च नागकन्याश्च वीर्यवान्।।5.11.45।। अवेक्षमाणो हनुमान्नैवापश्यत जानकीम्।

    devagandharvakanyāśca nāgakanyāśca vīryavān avekṣamāṇo hanumānnaivāpaśyata jānakīm|

    Even while valiant Hanuman was looking among the daughters of gods, gandharvas and nagas he could not find Janaki.

  46. 5.11.46

    तामपश्यन्कपिस्तत्र पश्यञ्श्चान्या परस्त्रियः।।5.11.46।। अपक्रम्य तदा वीरः प्रध्यातुमुपचक्रमे।

    tāmapaśyankapistatra paśyañścānyā parastriyaḥ apakramya tadā vīraḥ pradhyātumupacakrame|

    Heroic Hanuman, unable to find Sita among the women, moved aside and started thinking.

  47. 5.11.47

    स भूयस्तु परं श्रीमान् मारुतिर्यत्नमास्थितः।।5.11.47।। आपानभूमिमुत्सृज्य तद्विचेतुं प्रचक्रमे।

    sa bhūyastu paraṃ śrīmān mārutiryatnamāsthitaḥ āpānabhūmimutsṛjya tadvicetuṃ pracakrame|

    Illustrious Hanuman left the banquet hall to renew his effort in search of Sita. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकादशस्सर्गः।। Thus ends the eleventh sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.