Kishkindha Kanda · Sarga 36
Kishkindha Kanda, Sarga 36
The Book of Kishkindha
4.36.1
इत्युक्तस्तारया वाक्यं प्रश्रितं धर्मसंहितम्। मृदुस्वभावस्सौमित्रिः प्रतिजग्राह तद्वचः।।4.36.1।।
ityuktastārayā vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam| mṛdusvabhāvassaumitriḥ pratijagrāha tadvacaḥ
Thus the gentlenatured Saumitri accepted Tara's courteous words sanctioned by dharma.
4.36.2
तस्मिन्प्रतिगृहीते तु वाक्ये हरिगणेश्वरः। लक्ष्मणात्सुमहत्त्रासं वस्त्रं क्लिन्नमिवात्यजत्।।4.36.2।।
tasminpratigṛhīte tu vākye harigaṇeśvaraḥ| lakṣmaṇātsumahattrāsaṃ vastraṃ klinnamivātyajat
Sugriva, king of the vanara clan, cast aside his great fear when Lakshmana accepted the words of Tara just as one discards a wet garment from the body.
4.36.3
ततः कण्ठगतं माल्यं चित्रं बहुगुणं महत्। चिच्छेद विमदश्चासीत्सुग्रीवो वानरेश्वरः।।4.36.3।।
tataḥ kaṇṭhagataṃ mālyaṃ citraṃ bahuguṇaṃ mahat| ciccheda vimadaścāsītsugrīvo vānareśvaraḥ
Thereupon Sugriva, relieved from his drunken state tore off the great, colourful valuable garland worn on his neck.
4.36.4
स लक्ष्मणं भीमबलं सर्ववानरसत्तमः। अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं सुग्रीव स्सम्प्रहर्षयन्।।4.36.4।।
sa lakṣmaṇaṃ bhīmabalaṃ sarvavānarasattamaḥ| abravītpraśritaṃ vākyaṃ sugrīva ssampraharṣayan
Sugriva, the noblest of all monkeys, spoke these polite words in a pleasing manner to Lakshmana of terrific strength:
4.36.5
प्रणष्टा श्रीश्च कीर्तिश्च कपिराज्यं च शाश्वतम्। रामप्रसादात्सौमित्रे पुन: प्राप्तमिदं मया।।4.36.5।।
praṇaṣṭā śrīśca kīrtiśca kapirājyaṃ ca śāśvatam| rāmaprasādātsaumitre puna: prāptamidaṃ mayā
'O Saumitri my prosperity, fame and the permanent sovereignty of vanaras had been lost. It was regained by the grace of Rama.
4.36.6
कश्शक्तस्तस्य देवस्य ख्यातस्य स्वेन कर्मणा। तादृशं विक्रमं वीर प्रतिकर्तुमरिन्दम।।4.36.6।।
kaśśaktastasya devasya khyātasya svena karmaṇā| tādṛśaṃ vikramaṃ vīra pratikartumarindama
'O crusher of enemies how is it possible to repay the famous lord Rama's valour (in killing Vali)?
4.36.7
सीतां प्राप्स्यति धर्मात्मा वधिष्यति च रावणम्। सहायमात्रेण मया राघव स्स्वेन तेजसा।।4.36.7।।
sītāṃ prāpsyati dharmātmā vadhiṣyati ca rāvaṇam| sahāyamātreṇa mayā rāghava ssvena tejasā
'Righteous Rama can merely restore Sita with my assistance. By his own fiery energy he will kill Ravana.
4.36.8
सहायकृत्यं किं तस्य येन सप्त महाद्रुमाः। शैलश्च वसुधा चैव बाणेनैकेन दारिताः।।4.36.8।।
sahāyakṛtyaṃ kiṃ tasya yena sapta mahādrumāḥ| śailaśca vasudhā caiva bāṇenaikena dāritāḥ
'Rama shattered seven huge trees, a mountain and earth with a single arrow. What assistance does he need?
4.36.9
धनुर्विष्फारयानस्य यस्य शब्देन लक्ष्मण। सशैला कम्पिता भूमिस्सहायै: किन्नु तस्य वै।।4.36.9।।
dhanurviṣphārayānasya yasya śabdena lakṣmaṇa| saśailā kampitā bhūmissahāyai: kinnu tasya vai
'O Lakshmana the twang of his bow shook even the mountains and the earth. What assistance does he need?
4.36.10
अनुयात्रां नरेन्द्रस्य करिष्येऽहं नरर्षभ। गच्छतो रावणं हन्तुं वैरिणं सपुरस्सरम्।।4.36.10।।
anuyātrāṃ narendrasya kariṣye'haṃ nararṣabha| gacchato rāvaṇaṃ hantuṃ vairiṇaṃ sapurassaram
'O Lakshmana, bull among men I shall only join him along with others when he leads the army to kill Ravana.
4.36.11
यदि किञ्चिदतिक्रान्तं विश्वासात्प्रणयेन वा। प्रेष्यस्य क्षमितव्यं मे न कश्चिन्नापराध्यति।।4.36.11।।
yadi kiñcidatikrāntaṃ viśvāsātpraṇayena vā| preṣyasya kṣamitavyaṃ me na kaścinnāparādhyati
'If I have committed even a little transgression in my faith in Rama or affection for him and exceeded the time limit, my mistakes are to be excused as one would pardons a servant. No one is flawless in the world.'
4.36.12
ति तस्य ब्रुवाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः। अभवल्लक्ष्मणः प्रीतः प्रेम्णा चैवमुवाच ह।।4.36.12।।
ti tasya bruvāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ| abhavallakṣmaṇaḥ prītaḥ premṇā caivamuvāca ha
Lakshmana who was happy to hear great Sugriva replied affectionately:
4.36.13
सर्वथा हि मम भ्राता सनाथो वानरेश्वर। त्वया नाथेन सुग्रीव प्रश्रितेन विशेषतः।।4.36.13।।
sarvathā hi mama bhrātā sanātho vānareśvara| tvayā nāthena sugrīva praśritena viśeṣataḥ
'O Sugriva, king of monkeys when you are extending due courtesy to my brother,he has a guardian in you by all means.
4.36.14
यस्ते प्रभाव स्सुग्रीव यच्च ते शौचमार्जवम्। अर्हस्त्वं कपिराज्यस्य श्रियं भोक्तुमनुत्तमाम्।।4.36.14।।
yaste prabhāva ssugrīva yacca te śaucamārjavam| arhastvaṃ kapirājyasya śriyaṃ bhoktumanuttamām
'You are powerful and straightforward by nature.You are humble and noble. Therefore, you deserve the high prosperity of the kingdom of the monkeys.
4.36.15
सहायेन तु सुग्रीव त्वया रामः प्रतापवान्। वधिष्यति रणे शत्रूनचिरान्नात्र संशयः।।4.36.15।।
sahāyena tu sugrīva tvayā rāmaḥ pratāpavān| vadhiṣyati raṇe śatrūnacirānnātra saṃśayaḥ
'O Sugriva with you as associate, valiant hero Rama will kill his enemies in war very soon. There is no doubt about it.
4.36.16
धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य सङ्ग्रामेष्वनिवर्तिनः। उपपन्नं च युक्तं च सुग्रीव तव भाषितम्।।4.36.16।।
dharmajñasya kṛtajñasya saṅgrāmeṣvanivartinaḥ| upapannaṃ ca yuktaṃ ca sugrīva tava bhāṣitam
'O Sugriva you know dharma.You are grateful and will not turn back from the battle. So your words are true and befitting.
4.36.17
दोषज्ञस्सति सामर्थ्ये कोऽन्यो भाषितुमर्हति। वर्जयित्वा मम ज्येष्ठं त्वां च वानरसत्तम।।4.36.17।।
doṣajñassati sāmarthye ko'nyo bhāṣitumarhati| varjayitvā mama jyeṣṭhaṃ tvāṃ ca vānarasattama
'O best of monkeys barring you and my elder brother, who else would be capable of speaking this way about themselves even when you are aware of other's faults?
4.36.18
सदृशश्चासि रामस्य विक्रमेण बलेन च। सहायो दैवतैर्दत्तश्चिराय हरिपुङ्गव।।4.36.18।।
sadṛśaścāsi rāmasya vikrameṇa balena ca| sahāyo daivatairdattaścirāya haripuṅgava
'You who are equal to Rama in valour and strength, will continue to be the gift of gods to us for long.
4.36.19
किं तु शीघ्रमितो वीर निष्क्रम त्वं मया सह। सान्त्वयस्व वयस्यं च त्वं भार्याहरणकर्शितम्।।4.36.19।।
kiṃ tu śīghramito vīra niṣkrama tvaṃ mayā saha| sāntvayasva vayasyaṃ ca tvaṃ bhāryāharaṇakarśitam
'Nevertheless I want you to proceed from here with me at once and reassure your friend who is agrieved due to the abduction of his wife.
4.36.20
यच्च शोकाभिभूतस्य श्रुत्वा रामस्य भाषितम्। मया त्वं परुषाण्युक्तस्तच्चत्वं क्षन्तु मर्हसि।।4.36.20।।
yacca śokābhibhūtasya śrutvā rāmasya bhāṣitam| mayā tvaṃ paruṣāṇyuktastaccatvaṃ kṣantu marhasi
इत्यार्षे श्रीमद्रामयणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षट्त्रिंशस्सर्गः।। Thus ends the thirtysix sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.