Skip to main content
KarmaVaani

Yuddha Kanda · Sarga 90

Yuddha Kanda, Sarga 90

The Book of War

  1. 6.90.1

    युध्यमानौतुतौदृष्टवाप्रसक्तौनरराक्षसौ । प्रभिन्नाविवमातङ्गौपरस्परवधैषिणौ ।।6.90.1।। तौद्रष्टुकामस्सङ्ग्रामेपरस्परगतौबली । शूरस्सरावणभ्रातातस्थौसङ्ग्राममूर्धनि ।।6.90.2।।

    yudhyamānaututaudṛṣṭavāprasaktaunararākṣasau | prabhinnāvivamātaṅgauparasparavadhaiṣiṇau taudraṣṭukāmassaṅgrāmeparasparagataubalī | śūrassarāvaṇabhrātātasthausaṅgrāmamūrdhani

    Lakshmana (man) and Indrajith (Rakshasa) were fond of battle and intending to win in the fight overcoming each other. Each of them were like elephants but were broken into pieces. Vibheeshana, with eagerness to witness the battle stood in the forefront of the battlefield watching the fight.

  2. 6.90.2

    युध्यमानौतुतौदृष्टवाप्रसक्तौनरराक्षसौ । प्रभिन्नाविवमातङ्गौपरस्परवधैषिणौ ।।6.90.1।। तौद्रष्टुकामस्सङ्ग्रामेपरस्परगतौबली । शूरस्सरावणभ्रातातस्थौसङ्ग्राममूर्धनि ।।6.90.2।।

    yudhyamānaututaudṛṣṭavāprasaktaunararākṣasau | prabhinnāvivamātaṅgauparasparavadhaiṣiṇau taudraṣṭukāmassaṅgrāmeparasparagataubalī | śūrassarāvaṇabhrātātasthausaṅgrāmamūrdhani

    Lakshmana (man) and Indrajith (Rakshasa) were fond of battle and intending to win in the fight overcoming each other. Each of them were like elephants but were broken into pieces. Vibheeshana, with eagerness to witness the battle stood in the forefront of the battlefield watching the fight.

  3. 6.90.3

    ततोविष्फारयामासमहद्धनुरवस्थितः । उत्ससर्ज च तीक्ष्णाग्रान् राक्षसेषुमहाशरान् ।।6.90.3।।

    tatoviṣphārayāmāsamahaddhanuravasthitaḥ | utsasarja ca tīkṣṇāgrān rākṣaseṣumahāśarān

    Then Vibheeshana stood with stretched bow and loosened sharp pointed arrows on Rakshasas.

  4. 6.90.4

    तेशराःशिखिसम्पर्शानिपतन्तस्समाहिताः । राक्षसान् दारयामासुर्वज्राणीवमहागिरीन् ।।6.90.4।।

    teśarāḥśikhisamparśānipatantassamāhitāḥ | rākṣasān dārayāmāsurvajrāṇīvamahāgirīn

    Those burning arrows falling on Rakshasas touched the Rakshasas and split them like thunderbolt splitting mountains.

  5. 6.90.5

    विभीषणस्यानुचरास्तेपिशूलासिपट्टसै: । चिच्छिदुःसमरेवीरान्राक्षसान्राक्षसोत्तमाः ।।6.90.5।।

    vibhīṣaṇasyānucarāstepiśūlāsipaṭṭasai: | cicchiduḥsamarevīrānrākṣasānrākṣasottamāḥ

    Followers of Vibheeshana, the foremost of Rakshasa heroes, were shattered by the pikes, swords, and sharpedged spears in the battle.

  6. 6.90.6

    राक्षसैस्स्सैःपरिवृतस्सतदातुविभीषणः । बभौमध्येप्रहृष्टानामाकलभानामिवद्विपः ।।6.90.6।।

    rākṣasaisssaiḥparivṛtassatadātuvibhīṣaṇaḥ | babhaumadhyeprahṛṣṭānāmākalabhānāmivadvipaḥ

    Vibheeshana surrounded by Rakshasas shone like an elephant in the midst of young elephants.

  7. 6.90.7

    ततस्स्संञ्चोदयानोवैहरीन्रक्षोरणप्रियान् । उवाचवचनंकालेकालज्ञोरक्षसांवरः ।।6.90.7।।

    tatasssaṃñcodayānovaiharīnrakṣoraṇapriyān | uvācavacanaṃkālekālajñorakṣasāṃvaraḥ

    Then Vibheeshana, who is a knower of what is the right time to act spoke to Vanaras to embolden them who were eager to fight with Rakshasas.

  8. 6.90.8

    एकोऽयंराक्षसेन्द्रस्यपरायणमवस्थितः । एतच्छेषंबलंतस्यकिंतिष्ठतहरीश्वराः ।।6.90.8।।

    eko'yaṃrākṣasendrasyaparāyaṇamavasthitaḥ | etaccheṣaṃbalaṃtasyakiṃtiṣṭhataharīśvarāḥ

    "Oh Vanara leaders! He (Indrajith) is the only one who is left in the Rakshasa army. Why do you stand idle?"

  9. 6.90.9

    अस्मिंन्विनिहतेपापेराक्षसेरणमूर्थनि । रावणंवर्जयित्वातुशेषमस्यबलंहतम् ।।6.90.9।।

    asmiṃnvinihatepāperākṣaseraṇamūrthani | rāvaṇaṃvarjayitvātuśeṣamasyabalaṃhatam

    "If this wicked Rakshasa is struck down, except Ravana all his army is killed."

  10. 6.90.10

    प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. । कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।। जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः । सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।। सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च । प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।। अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् । विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।। अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः । कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

    prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. | kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ | suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca | praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān | vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ | kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau

    "The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

  11. 6.90.11

    प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. । कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।। जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः । सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।। सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च । प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।। अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् । विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।। अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः । कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

    prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. | kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ | suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca | praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān | vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ | kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau

    "The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

  12. 6.90.12

    प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. । कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।। जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः । सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।। सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च । प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।। अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् । विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।। अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः । कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

    prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. | kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ | suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca | praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān | vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ | kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau

    "The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

  13. 6.90.13

    प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. । कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।। जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः । सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।। सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च । प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।। अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् । विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।। अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः । कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

    prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. | kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ | suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca | praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān | vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ | kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau

    "The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

  14. 6.90.14

    प्रहस्तोनिहतोवीरोनिकुम्भश्चमहाबल. । कुम्भकर्णश्चकुम्भश्चधूम्राक्षश्चनिशाचरः ।।6.90.10।। जम्बुमालीमहामालीतीक्ष्णवेगोऽशनिप्रभः । सुप्तघ्नोयज्ञकोपश्चवज्रदंष्ट्रश्चराक्षसः ।।6.90.11।। सम्ह्रादीविकटोऽरिघ्नस्तपनोदमएव च । प्रघासःप्रघसश्चैवप्रजङ्घोजङ्घएव च ।।6.90.12।। अग्निकेतुश्चदुर्धर्षोरश्मिकेतुश्चवीर्यवान् । विद्युज्जिह्वाद्विजिह्वश्चसूर्यशत्रुश्चराक्षसः ।।6.90.13।। अकम्पनःसुपार्श्वश्चचक्रमाली च राक्षसः । कम्पनस्सत्त्ववन्तौतौदेवान्तकनरान्तकौ ।।6.90.14।।

    prahastonihatovīronikumbhaścamahābala. | kumbhakarṇaścakumbhaścadhūmrākṣaścaniśācaraḥ jambumālīmahāmālītīkṣṇavego'śaniprabhaḥ | suptaghnoyajñakopaścavajradaṃṣṭraścarākṣasaḥ samhrādīvikaṭo'righnastapanodamaeva ca | praghāsaḥpraghasaścaivaprajaṅghojaṅghaeva ca agniketuścadurdharṣoraśmiketuścavīryavān | vidyujjihvādvijihvaścasūryaśatruścarākṣasaḥ akampanaḥsupārśvaścacakramālī ca rākṣasaḥ | kampanassattvavantautaudevāntakanarāntakau

    "The heroic Prahastha, Nikumbha also and Kumbhakarna of mighty prowess, Kumbha also, night ranger Dum raksha, Jambumali, Mahamali, Teekshanavega, Asanibhra, Suptanga, Yagnakopa, Vajradamshtra, Rakshasas Simhadri, Arigna, Vikata, Tapana, Dama also, Praghaasa, Praghasa, Prajaghna, and Jaghan also, Durdarsha, Agniketha, heroes Rasmikethu, Vidyajihva, Dwijihwa, Suryasatru, and Rakshasas Akampana, Suparswa, Chakramali, and Rakshasas Kampana, and energetic Devanthaka and Naranthaka have been killed by you."

  15. 6.90.15

    एतान्निहत्यातिबलान्बहून्राक्षससत्तमान् । बाहुभ्यांसागरंतीर्त्वालङ्घ्यतांगोष्पदं लघु ।6.90.15।।

    etānnihatyātibalānbahūnrākṣasasattamān | bāhubhyāṃsāgaraṃtīrtvālaṅghyatāṃgoṣpadaṃ laghu |6.90.15||

    "You have made short of many exceedingly mighty leaders of Rakshasas and swum the ocean. You cross this hoof mark of a cow without delay."

  16. 6.90.16

    एतावदेवशेषंवोजेतव्यमिहवानराः । हतास्सर्वेसमागम्यराक्षसाबलदर्पिताः ।।6.90.16।।

    etāvadevaśeṣaṃvojetavyamihavānarāḥ | hatāssarvesamāgamyarākṣasābaladarpitāḥ

    "O Vanaras! Left over Rakshasas only to be conquered now. Rakshasas, who were proud of their might have been killed on meeting you."

  17. 6.90.17

    अयुक्तंनिधनंकर्तुंपुत्रस्यजनितुर्मम । घृणामपास्यरामार्थेनिहन्यांभ्रातुरात्मजम् ।।6.90.17।।

    ayuktaṃnidhanaṃkartuṃputrasyajaniturmama | ghṛṇāmapāsyarāmārthenihanyāṃbhrāturātmajam

    "For the sake of Rama, I will strike my brother's son. Being a father, taking pity, I am helpless as it is not proper for me to take the life of my son."

  18. 6.90.18

    हन्तुकामस्यमेबाष्पंचक्षुश्चैवनिरुध्यति । तमेवैषमहाबाहुर्लक्ष्मणश्शमयिष्यति ।।6.90.18।। वानराघ्नतसम्भूयभृत्यानस्यसमीपगान् ।

    hantukāmasyamebāṣpaṃcakṣuścaivanirudhyati | tamevaiṣamahābāhurlakṣmaṇaśśamayiṣyati vānarāghnatasambhūyabhṛtyānasyasamīpagān |

    "I wish to kill him, tears are clouding my eyes. Mighty armed Lakshmana will kill him. Vanaras collected together are coming near him and can destroy his attendants."

  19. 6.90.19

    इतितेनातियशसाराक्षसेनाभिचोदिताः ।।6.90.19।। वानरेन्द्राजहृषिरेलाङ्गूलानि च विव्यधुः ।

    ititenātiyaśasārākṣasenābhicoditāḥ vānarendrājahṛṣirelāṅgūlāni ca vivyadhuḥ |

    Incited by the encouraging words of Vibheeshana (Rakshasa), Vanara chiefs rejoiced and went shaking their tails.

  20. 6.90.20

    ततस्तुकपिशार्दूलाःश्रवेन्तःश्चपुनःपुनः ।।6.90.20।। मुमुचुर्विविधान्नादान्मेघान् दृष्टवेवबर्हिणः ।

    tatastukapiśārdūlāḥśraventaḥścapunaḥpunaḥ mumucurvividhānnādānmeghān dṛṣṭavevabarhiṇaḥ |

    Then the tigers among monkeys again and again roaring in seeing the clouds made several kinds of sounds like peacocks.

  21. 6.90.21

    जाम्बवानपितैःसर्वैःसयूथ्यैरभिसम्वृतः ।।6.90.21।। तेऽश्मभिस्ताडयामासुर्नखैर्धन्स्सैश्चराक्षसान् ।

    jāmbavānapitaiḥsarvaiḥsayūthyairabhisamvṛtaḥ te'śmabhistāḍayāmāsurnakhairdhanssaiścarākṣasān |

    All the troops surrounded by Jambavan too, pierced the Rakshasas with their nails and teeth.

  22. 6.90.22

    निघ्नन्तमृक्षाधिपतिंराक्षसास्तेमहाबलाः ।।6.90.22।। परिवव्रुर्भयंत्यक्त्वातमनेकविधायुथाः ।

    nighnantamṛkṣādhipatiṃrākṣasāstemahābalāḥ parivavrurbhayaṃtyaktvātamanekavidhāyuthāḥ |

    The Rakshasas who were endowed with mighty strength giving up fear, armed with different kinds of weapons surrounded Jambavan, the Lord of Bears.

  23. 6.90.23

    शरैःपरशुभिस्तीक्ष्णैःपट्टिशैर्यष्टितोमरैः ।।6.90.23।। जाम्बवन्तंमृधेजघ्नुर्निघ्नन्तंराक्षसींचमूम् ।

    śaraiḥparaśubhistīkṣṇaiḥpaṭṭiśairyaṣṭitomaraiḥ jāmbavantaṃmṛdhejaghnurnighnantaṃrākṣasīṃcamūm |

    The Rakshasas then assailed Jambvan who was destroying the Rakshasa army with axes, pointed arrows, iron bars and sharpedged spears.

  24. 6.90.24

    स सम्प्रहारस्तुमुलःसञ्जज्ञेकपिरक्षसाम् ।।6.90.24।। देवासुराणांक्रुद्धानांयथाभीमोमहास्वनः ।

    sa samprahārastumulaḥsañjajñekapirakṣasām devāsurāṇāṃkruddhānāṃyathābhīmomahāsvanaḥ |

    Fearful and vehement battle took place between enraged Vanaras and Rakshasas making loud clamours like the battle (in the past) between Devas and asuras.

  25. 6.90.25

    हनुमानपिसङ्क्रुद्धःसानुमुत्पाट्यपर्वतात् ।।6.90.25।। स लक्ष्मणंस्वयंपृष्ठादवरोप्यमहामनाः । रक्षसांकदनंचक्रेसमासाद्यसहस्रशः ।।6.90.26।।

    hanumānapisaṅkruddhaḥsānumutpāṭyaparvatāt sa lakṣmaṇaṃsvayaṃpṛṣṭhādavaropyamahāmanāḥ | rakṣasāṃkadanaṃcakresamāsādyasahasraśaḥ

    Great selfHanuman too became furious and dismounting Lakshmana from his back uprooted a sala tree from a mountain and went on exterminating thousands of Rakshasas.

  26. 6.90.26

    हनुमानपिसङ्क्रुद्धःसानुमुत्पाट्यपर्वतात् ।।6.90.25।। स लक्ष्मणंस्वयंपृष्ठादवरोप्यमहामनाः । रक्षसांकदनंचक्रेसमासाद्यसहस्रशः ।।6.90.26।।

    hanumānapisaṅkruddhaḥsānumutpāṭyaparvatāt sa lakṣmaṇaṃsvayaṃpṛṣṭhādavaropyamahāmanāḥ | rakṣasāṃkadanaṃcakresamāsādyasahasraśaḥ

    Great selfHanuman too became furious and dismounting Lakshmana from his back uprooted a sala tree from a mountain and went on exterminating thousands of Rakshasas.

  27. 6.90.27

    स दत्त्वातुमुलंयुद्धंपितृव्यस्येन्द्रजत् बली । लक्ष्मणंपरवीरघ्नःपुनरेवाभ्यधावत ।।6.90.27।।

    sa dattvātumulaṃyuddhaṃpitṛvyasyendrajat balī | lakṣmaṇaṃparavīraghnaḥpunarevābhyadhāvata

    Mighty Indrajith who can give tough fight to enemies gave a violent fight to his father's brother and again rushed towards Lakshmana.

  28. 6.90.28

    तौप्रयुद्दौतदावीरौमृधेलक्ष्मणराक्षसौ । शरौघानभिवर्षन्तौजघ्नतुस्तौपरस्परम् ।।6.90.28।।

    tauprayuddautadāvīraumṛdhelakṣmaṇarākṣasau | śaraughānabhivarṣantaujaghnatustauparasparam

    In that battle the two heroes, Lakshmana and Indrajith rained streams of arrows on each other and engaged themselves in the battle.

  29. 6.90.29

    अभीक्षणमन्तर्धदतुश्शरजालैर्महाबलौ । चन्द्रादित्याविवोष्णान्तेयथामेघैस्तरस्विनौ ।।6.90.29।।

    abhīkṣaṇamantardhadatuśśarajālairmahābalau | candrādityāvivoṣṇānteyathāmeghaistarasvinau

    Both the mighty and energetic heroes, covered each other with arrows just as after summer the moon and Sun are veiled frequently by clouds.

  30. 6.90.30

    न ह्यादानं न सन्धानंधनुषोवापरिग्रहः । न विप्रमोक्षोबाणानां न विकर्षो न विग्रहः ।।6.90.30।। न मुष्टिप्रतिसन्धानं न लक्ष्यप्रतिपादनम् । अदृश्यततयोस्तत्रयुध्यतोःपाणिलाघवात् ।।6.90.31।।

    na hyādānaṃ na sandhānaṃdhanuṣovāparigrahaḥ | na vipramokṣobāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ na muṣṭipratisandhānaṃ na lakṣyapratipādanam | adṛśyatatayostatrayudhyatoḥpāṇilāghavāt

    While both were fighting, due to the quickness of their hand movement, it could not be perceived whether they were taking out arrows from the quiver, drawing the string, or seizing arrows, or aiming to shoot or not. Whether they were drawing or stretching the bow or not or fixing with their fist or hitting the target or not, was not clear.

  31. 6.90.31

    न ह्यादानं न सन्धानंधनुषोवापरिग्रहः । न विप्रमोक्षोबाणानां न विकर्षो न विग्रहः ।।6.90.30।। न मुष्टिप्रतिसन्धानं न लक्ष्यप्रतिपादनम् । अदृश्यततयोस्तत्रयुध्यतोःपाणिलाघवात् ।।6.90.31।।

    na hyādānaṃ na sandhānaṃdhanuṣovāparigrahaḥ | na vipramokṣobāṇānāṃ na vikarṣo na vigrahaḥ na muṣṭipratisandhānaṃ na lakṣyapratipādanam | adṛśyatatayostatrayudhyatoḥpāṇilāghavāt

    While both were fighting, due to the quickness of their hand movement, it could not be perceived whether they were taking out arrows from the quiver, drawing the string, or seizing arrows, or aiming to shoot or not. Whether they were drawing or stretching the bow or not or fixing with their fist or hitting the target or not, was not clear.

  32. 6.90.32

    चापवेगप्रयुक्स्सैश्चबाणजालैःसमन्ततः । अन्तरिकेऽभिसम्पन्ने न रूपाणिचकाशिरे ।।6.90.32।।

    cāpavegaprayukssaiścabāṇajālaiḥsamantataḥ | antarike'bhisampanne na rūpāṇicakāśire

    As they were discharging arrows from the bow swiftly, the arrows formed a net covering all over the sky and no object could be visible.

  33. 6.90.33

    लक्ष्मणोरावणिंप्राप्यरावणिश्चापिलक्ष्मणम् । अव्यवस्थाभवत्युग्राताभ्यामन्योन्यविग्रहे ।।6.90.33।।

    lakṣmaṇorāvaṇiṃprāpyarāvaṇiścāpilakṣmaṇam | avyavasthābhavatyugrātābhyāmanyonyavigrahe

    As Lakshmana was meeting Indrajith and Indrajith was reaching out to Lakshmana, confusion prevailed about who was hitting whom?

  34. 6.90.34

    ताभामुभाभ्यांतरसाप्रसृष्टैर्विशिखैःशितैः । निरन्तरमिवाकाशंबभूवतमसावृतम् ।।6.90.34।।

    tābhāmubhābhyāṃtarasāprasṛṣṭairviśikhaiḥśitaiḥ | nirantaramivākāśaṃbabhūvatamasāvṛtam

    while both of them one over the other swiftly extended and loosened the whetted arrows continuously, the sky, shrouded with arrows, became dark.

  35. 6.90.35

    तैःपतभदिश्चबहुभिस्तयोःशरशतैःशितैः । दिशश्चप्रदिशश्चैवबभूवुःशरसङ्कुलाः ।।6.90.35।।

    taiḥpatabhadiścabahubhistayoḥśaraśataiḥśitaiḥ | diśaścapradiśaścaivababhūvuḥśarasaṅkulāḥ

    Many hundreds of pointed arrows falling in all directions and intermediate points spread all over.

  36. 6.90.36

    तमसापिहितंसर्वमासीत्प्रतिभयंमहत् । अस्तंगतेसहस्रांशेसम्वृतेतमसा च वै ।।6.90.36।। रुधिरौघामहानद्यःप्रावर्तन्तसहस्रशः ।

    tamasāpihitaṃsarvamāsītpratibhayaṃmahat | astaṃgatesahasrāṃśesamvṛtetamasā ca vai rudhiraughāmahānadyaḥprāvartantasahasraśaḥ |

    As the sun sank down, darkness enveloped, everything was dark and dreadful in appearance. Streams of blood of thousands flowed.

  37. 6.90.37

    क्रव्यादादारुणावाग्भिश्चिक्षिपुर्भीमनिःस्वनान् ।।6.90.37।। न तदानींवनौवायुर्न च जज्वालपावकः ।

    kravyādādāruṇāvāgbhiścikṣipurbhīmaniḥsvanān na tadānīṃvanauvāyurna ca jajvālapāvakaḥ |

    Carnivorous animals cried frightfully with their tongues. Wind did not blow, the fire did not glow.

  38. 6.90.38

    स्व्स्त्वस्तुलोकेभ्यइतिजजल्पुस्तेमहर्षयः ।।6.90.38।। सम्पेतुश्चात्रसन्तप्तागन्धर्वाःसहचारणैः ।

    svstvastulokebhyaitijajalpustemaharṣayaḥ sampetuścātrasantaptāgandharvāḥsahacāraṇaiḥ |

    Sages murmured saying" may this world be well." Gandharvas, Charanas (who came to see the battle) went distressed.

  39. 6.90.39

    अथराक्षससिंहस्यकृष्णान् कनकभूषणान् ।।6.90.39।। शरैश्चतुर्भिःसौमित्रिद्विव्याधचतुरोहयान् ।

    atharākṣasasiṃhasyakṛṣṇān kanakabhūṣaṇān śaraiścaturbhiḥsaumitridvivyādhacaturohayān |

    Then Saumithri pierced with four shafts all the four black horses decked in gold, of the lion of Rakshasas (Indrajith) and finished them

  40. 6.90.40

    ततोऽपरेणभल्लेनपीतेननिशितेन च ।।6.90.40।। सम्पूर्णायतमुक्तेनसुपत्रेणसुवर्चसा । महेन्द्राशनिकल्पेनसूतस्यविचरिष्यतः ।।6.90.41।। स तेनबाणाशनिनातलशब्दानुवादिना । लाघवाद्राघवःश्रीमान् शिरःकायादपाहरत् ।।6.90.42।।

    tato'pareṇabhallenapītenaniśitena ca sampūrṇāyatamuktenasupatreṇasuvarcasā | mahendrāśanikalpenasūtasyavicariṣyataḥ sa tenabāṇāśaninātalaśabdānuvādinā | lāghavādrāghavaḥśrīmān śiraḥkāyādapāharat

    Then glorious Raghava with pointed bhalla furnished with beautiful plumes, splendid, deadly as Indra's thunderbolt, released and as it resounded the hit of the sword and severed the head from the body of the charioteer, who was driving in circles.

  41. 6.90.41

    ततोऽपरेणभल्लेनपीतेननिशितेन च ।।6.90.40।। सम्पूर्णायतमुक्तेनसुपत्रेणसुवर्चसा । महेन्द्राशनिकल्पेनसूतस्यविचरिष्यतः ।।6.90.41।। स तेनबाणाशनिनातलशब्दानुवादिना । लाघवाद्राघवःश्रीमान् शिरःकायादपाहरत् ।।6.90.42।।

    tato'pareṇabhallenapītenaniśitena ca sampūrṇāyatamuktenasupatreṇasuvarcasā | mahendrāśanikalpenasūtasyavicariṣyataḥ sa tenabāṇāśaninātalaśabdānuvādinā | lāghavādrāghavaḥśrīmān śiraḥkāyādapāharat

    Then glorious Raghava with pointed bhalla furnished with beautiful plumes, splendid, deadly as Indra's thunderbolt, released and as it resounded the hit of the sword and severed the head from the body of the charioteer, who was driving in circles.

  42. 6.90.42

    ततोऽपरेणभल्लेनपीतेननिशितेन च ।।6.90.40।। सम्पूर्णायतमुक्तेनसुपत्रेणसुवर्चसा । महेन्द्राशनिकल्पेनसूतस्यविचरिष्यतः ।।6.90.41।। स तेनबाणाशनिनातलशब्दानुवादिना । लाघवाद्राघवःश्रीमान् शिरःकायादपाहरत् ।।6.90.42।।

    tato'pareṇabhallenapītenaniśitena ca sampūrṇāyatamuktenasupatreṇasuvarcasā | mahendrāśanikalpenasūtasyavicariṣyataḥ sa tenabāṇāśaninātalaśabdānuvādinā | lāghavādrāghavaḥśrīmān śiraḥkāyādapāharat

    Then glorious Raghava with pointed bhalla furnished with beautiful plumes, splendid, deadly as Indra's thunderbolt, released and as it resounded the hit of the sword and severed the head from the body of the charioteer, who was driving in circles.

  43. 6.90.43

    स यन्तरिमहातेजाहतेमन्दोदरीसुतः । स्वयंसारथ्यमकरोत्सुनश्चधनुरस्प ृशत् ।।6.90.43।।

    sa yantarimahātejāhatemandodarīsutaḥ | svayaṃsārathyamakarotsunaścadhanuraspa ṛśat

    When the charioteer got killed, the brilliant son of Mandodari, played the role of charioteer and wielded the bow again.

  44. 6.90.44

    तदद्भुतमभूत्तत्रसामर्थ्यंपश्यतांयुधि । हयेषुव्यग्रहस्तं त विव्याधनिशितैःशरैः ।।6.90.44।। धनुष्यथपुनर्व्यग्रेहयेषुमुमुचेशरान् ।

    tadadbhutamabhūttatrasāmarthyaṃpaśyatāṃyudhi | hayeṣuvyagrahastaṃ ta vivyādhaniśitaiḥśaraiḥ dhanuṣyathapunarvyagrehayeṣumumuceśarān |

    While Indrajith was engaged with the horses in one hand and battling, his capacity was a wonder to the onlookers. Lakshmana again attacked him loosening pointed arrows at him while Indrajith was busy with his bow.

  45. 6.90.45

    छिद्रेषुतेषुबाणौघैर्विचरन्तमभीतवत् ।।6.90.45।। अर्धयामाससमरेसौमित्रिःशीघ्रकृत्तमः ।

    chidreṣuteṣubāṇaughairvicarantamabhītavat ardhayāmāsasamaresaumitriḥśīghrakṛttamaḥ |

    While Indrajith was moving undaunted being hurt, Lakshmana who acts with extreme alacrity and fearless easily pierced Indrajith with arrows.

  46. 6.90.46

    निहतंसारथिंदृष्टवासमरेरावणात्मजः ।।6.90.46।। प्रजहौसमरोद्धर्षंविषण्णः स बभूव ह ।

    nihataṃsārathiṃdṛṣṭavāsamarerāvaṇātmajaḥ prajahausamaroddharṣaṃviṣaṇṇaḥ sa babhūva ha |

    Seeing the charioteer killed, Ravana's son was despondent and lost enthusiasm to fight (said people).

  47. 6.90.47

    विषण्णवदनंदृष्टवाराक्षसंहरियूथपाः ।।6.90.47।। ततःपरमसम्हृष्टालक्ष्मणंचाभ्यपूजयन् ।

    viṣaṇṇavadanaṃdṛṣṭavārākṣasaṃhariyūthapāḥ tataḥparamasamhṛṣṭālakṣmaṇaṃcābhyapūjayan |

    The Vanara leaders were joyful upon seeing the worried face of the Rakshasa and acclaimed Lakshmana.

  48. 6.90.48

    ततःप्रमाथीरभसःशरभोगन्धमादनः ।।6.90.48।। अमृष्यमाणाश्चत्वारश्चक्रुर्वेगंहरीश्वराः ।

    tataḥpramāthīrabhasaḥśarabhogandhamādanaḥ amṛṣyamāṇāścatvāraścakrurvegaṃharīśvarāḥ |

    Then the four monkey leaders, Pramati, Rabahasa, Sarabha, and Gandamadhana exhibited their intolerance and went quickly.

  49. 6.90.49

    तेचास्यहयमुख्येषुतूर्णमुत्पत्यवानराः ।।6.90.49।। चतुर्षुसुमहावीर्यानिपेतुर्भीमविक्रमाः ।

    tecāsyahayamukhyeṣutūrṇamutpatyavānarāḥ caturṣusumahāvīryānipeturbhīmavikramāḥ |

    The four Vanaras of remarkable valour and of terrific courage getting up immediately fell on the best of the horses (of Indrajith).

  50. 6.90.50

    तेषामधिष्ठितानांतैर्वानरैःपर्वतोपमैः ।।6.90.50।। मुखेभ्योरुधिरंरक्तंहयानांसमवर्तत ।

    teṣāmadhiṣṭhitānāṃtairvānaraiḥparvatopamaiḥ mukhebhyorudhiraṃraktaṃhayānāṃsamavartata |

    Those Vanaras of huge mountain forms getting on top of those horses (of Indrajith),

  51. 6.90.51

    तेहयामथिताभग्नाव्यसवोधरणींगताः ।।6.90.51।। तेनिहत्यहयांस्तस्यप्रमथ्य च महारथम् । पुनरुत्पत्यवेगेनतस्थुर्लक्ष्मणपार्श्वतः ।।6.90.52।।

    tehayāmathitābhagnāvyasavodharaṇīṃgatāḥ tenihatyahayāṃstasyapramathya ca mahāratham | punarutpatyavegenatasthurlakṣmaṇapārśvataḥ

    The horses were mutilated, broken, and sunk into the earth and killed. Again, bounding the great chariot, they got up quickly and stood nearby Lakshmana.

  52. 6.90.52

    तेहयामथिताभग्नाव्यसवोधरणींगताः ।।6.90.51।। तेनिहत्यहयांस्तस्यप्रमथ्य च महारथम् । पुनरुत्पत्यवेगेनतस्थुर्लक्ष्मणपार्श्वतः ।।6.90.52।।

    tehayāmathitābhagnāvyasavodharaṇīṃgatāḥ tenihatyahayāṃstasyapramathya ca mahāratham | punarutpatyavegenatasthurlakṣmaṇapārśvataḥ

    The horses were mutilated, broken, and sunk into the earth and killed. Again, bounding the great chariot, they got up quickly and stood nearby Lakshmana.

  53. 6.90.53

    स हताश्वादवप्लुत्यरथान्मथितसारथिः । शरवर्षेणसौमित्रिमभ्यधावतरावणिः ।।6.90.53।।

    sa hatāśvādavaplutyarathānmathitasārathiḥ | śaravarṣeṇasaumitrimabhyadhāvatarāvaṇiḥ

    Charioteer dead, horses killed that Indrajith leapt down and assailed Lakshmana by raining arrows.