Skip to main content
KarmaVaani

Yuddha Kanda · Sarga 68

Yuddha Kanda, Sarga 68

The Book of War

  1. 6.68.1

    कुम्भकर्णंहतंदृष्टवाराघवेणमहात्मना । राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ।।6.68.1।।

    kumbhakarṇaṃhataṃdṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā | rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan

    Seeing Kumbhakarna slain by the glorious Raghava, the Rakshasas informed Ravana, the king of Rakshasas.

  2. 6.68.2

    राजन् स कालसङ्काशस्संयुक्तःकालकर्मणा । विद्राव्यवानरींसेनांभक्षयित्वा च वानरान् ।।6.68.2।।

    rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā | vidrāvyavānarīṃsenāṃbhakṣayitvā ca vānarān

    "O King! Kumbhakarna, who was equal to the God of Death, devoured and won over the Vanaras, scattered the army, has joined death as a consequence of time (fate)."

  3. 6.68.3

    प्रतपित्वा मुहूर्तंतुप्रशान्तोरामतेजसा । कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रंभीमदर्शनम् ।।6.68.3।। निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरंबहु । रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ।।6.68.4।। कुम्भकर्णस्तवभ्राताकाकुत्स्थशरपीडितः । लगण्डभूतोविकृतोदावदग्धइवद्रुमः ।।6.68.5।।

    pratapitvā muhūrtaṃtupraśāntorāmatejasā | kāyenārthapraviṣṭenasamudraṃbhīmadarśanam nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhiraṃbahu | ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ kumbhakarṇastavabhrātākākutsthaśarapīḍitaḥ | lagaṇḍabhūtovikṛtodāvadagdhaivadrumaḥ

    "Your brother Kumbhakarna showed his might for a short time. But by virtue of Rama's energy and arrows, his mountainlike body was reduced to a trunk of dreadful appearance. Bleeding excessively, he was like a mass submerged in an ocean of blood. like a tree caught in forest fire he was blocking the gate of Lanka in ugly form with a head, nose and ears chopped off."

  4. 6.68.4

    प्रतपित्वा मुहूर्तंतुप्रशान्तोरामतेजसा । कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रंभीमदर्शनम् ।।6.68.3।। निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरंबहु । रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ।।6.68.4।। कुम्भकर्णस्तवभ्राताकाकुत्स्थशरपीडितः । लगण्डभूतोविकृतोदावदग्धइवद्रुमः ।।6.68.5।।

    pratapitvā muhūrtaṃtupraśāntorāmatejasā | kāyenārthapraviṣṭenasamudraṃbhīmadarśanam nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhiraṃbahu | ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ kumbhakarṇastavabhrātākākutsthaśarapīḍitaḥ | lagaṇḍabhūtovikṛtodāvadagdhaivadrumaḥ

    "Your brother Kumbhakarna showed his might for a short time. But by virtue of Rama's energy and arrows, his mountainlike body was reduced to a trunk of dreadful appearance. Bleeding excessively, he was like a mass submerged in an ocean of blood. like a tree caught in forest fire he was blocking the gate of Lanka in ugly form with a head, nose and ears chopped off."

  5. 6.68.5

    प्रतपित्वा मुहूर्तंतुप्रशान्तोरामतेजसा । कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रंभीमदर्शनम् ।।6.68.3।। निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरंबहु । रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ।।6.68.4।। कुम्भकर्णस्तवभ्राताकाकुत्स्थशरपीडितः । लगण्डभूतोविकृतोदावदग्धइवद्रुमः ।।6.68.5।।

    pratapitvā muhūrtaṃtupraśāntorāmatejasā | kāyenārthapraviṣṭenasamudraṃbhīmadarśanam nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhiraṃbahu | ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ kumbhakarṇastavabhrātākākutsthaśarapīḍitaḥ | lagaṇḍabhūtovikṛtodāvadagdhaivadrumaḥ

    "Your brother Kumbhakarna showed his might for a short time. But by virtue of Rama's energy and arrows, his mountainlike body was reduced to a trunk of dreadful appearance. Bleeding excessively, he was like a mass submerged in an ocean of blood. like a tree caught in forest fire he was blocking the gate of Lanka in ugly form with a head, nose and ears chopped off."

  6. 6.68.6

    तंश्रुत्वाविनिहतंसङ्ख्येकुम्भकर्णंमहाबलम् । रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ।।6.68.6।।

    taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇaṃmahābalam | rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca

    Hearing that Kumbhakarna of great strength was slain, Ravana immersed in grief became deluded and fell.

  7. 6.68.7

    पितृव्यंनिहतंश्रुत्वादेवान्तकनरान्तकौ । त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ।।6.68.7।।

    pitṛvyaṃnihataṃśrutvādevāntakanarāntakau | triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ

    Hearing about uncle's destruction, the sons of Ravana, Devanthaka, Naranthaka, Trisira and Atikaya, roared aloud afflicted by grief.

  8. 6.68.8

    भ्रातरंनिहतंश्रुत्वारामेणाक्लिष्टकर्मणा । महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ।।6.68.8।।

    bhrātaraṃnihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā | mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ

    Ravana's brothers, Mahodara and Mahaparsva were overtaken by sorrow on hearing about the unwearied action of Rama and slaying of Kumbhakarna.

  9. 6.68.9

    ततःकृच्छ्रात्समासाद्यसंज्ञांराक्षसपुङ्गवः । कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ।।6.68.9।।

    tataḥkṛcchrātsamāsādyasaṃjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ | kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ

    Thereafter the foremost of the Rakshasas regained consciousness with great difficulty and awakened to the situation of Kumbhakarna's destruction, wailed disturbed in mind.

  10. 6.68.10

    हावीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल । त्वंमांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ।।6.68.10।।

    hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala | tvaṃmāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam

    "Ha! Hero! Kumbhakarna! You, who crushed the pride of the enemy, endowed with great prowess have deserted me and gone to the abode of death, actually by divine will."

  11. 6.68.11

    ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानांमहाबल । शत्रुसैन्यंप्रताप्यैकस्त्वंमांसन्त्यज्यगच्छसि ।।6.68.11।।

    mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāṃmahābala | śatrusainyaṃpratāpyaikastvaṃmāṃsantyajyagacchasi

    "O Kumbhakarna of extraordinary might! You have tormented the enemy army singlehanded with valour. You are going alone leaving me and the kinsfolk."

  12. 6.68.12

    इदानींखल्वहंनास्मियस्यमेदक्षिणोभुजः । पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ।।6.68.12।।

    idānīṃkhalvahaṃnāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ | patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān

    "I who depended on you like my right arm did not fear Devatas or Danavas and I am destroyed now."

  13. 6.68.13

    कथमेवंविधोवीरोदेवदानवदर्पहा । कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ।।6.68.13।।

    kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā | kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ

    "You, who crushed the pride of Devas and Danavas are equal to timespirit and death at dissolution and being a hero, how did you die in the hands of Raghava?"

  14. 6.68.14

    यस्यतेवज्रनिष्पेषो न कुर्वाद्व्यसनंसदा । स कथंरामबाणार्तंप्रसुप्तोऽसिमहीतले ।।6.68.14।।

    yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā | sa kathaṃrāmabāṇārtaṃprasupto'simahītale

    "You are never affected by the strike of thunderbolt. How are you sleeping on the ground hit by Rama's arrows?"

  15. 6.68.15

    एतेदेवगणास्सार्थमृषिभिर्गगनेस्थिताः । निहतंत्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ।।6.68.15।।

    etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ | nihataṃtvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ

    "These Devatas and all sages are standing in the sky, seeing the battle and laughing aloud seeing your destruction."

  16. 6.68.16

    ध्रुवमद्यैवसंहृष्टालब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः । आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ।।6.68.16।।

    dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ | ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ

    "Having found an opportunity, all the Vanaras, highly rejoiced, on this very day, will surely climb over the gates of forts of Lanka determined."

  17. 6.68.17

    राज्येननास्तिमेकार्यंकिंकरिष्यामिसीतया । कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ।।6.68.17।।

    rājyenanāstimekāryaṃkiṃkariṣyāmisītayā | kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ

    "I have no purpose with the kingdom. What will I do with Sita? I have lost my life and mind with Kumbhakarna's death."

  18. 6.68.18

    यद्यहंभ्रातृहन्तारं न हन्मियुधिराघवम् । ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ।।6.68.18।।

    yadyahaṃbhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam | nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam

    "If I do not kill Raghava who killed my brother in battle it is a waste of my life." Thus, thought Ravana.

  19. 6.68.19

    अद्यैवतंगमिष्यामिदेशंयत्रानुजोमम । न हिभ्रातृ़न् समुत्सृज्यक्षणंजीवितमुत्सहे ।।6.68.19।।

    adyaivataṃgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama | na hibhrātṛ़n samutsṛjyakṣaṇaṃjīvitamutsahe

    "This very day, this very minute I shall reach the region where my brother died, I have no interest in life."

  20. 6.68.20

    देवाहिमांहसिष्यन्तिदृष्टवापूर्वापकारिणम् । कथमिन्द्रंजयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ।।6.68.20।।

    devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam | kathamindraṃjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi

    "Devatas who were harmed by me earlier will laugh at me now that Kumbhakarna is slain. How will I win Indra?"

  21. 6.68.21

    तदिदंमामनुप्राप्तंविभीषणवचश्शुभम् । यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतंमहात्मनः ।।6.68.21।।

    tadidaṃmāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham | yadajñānānmayātasya na gṛhītaṃmahātmanaḥ

    "This calamity that has come upon me was because I have not taken such auspicious advice rendered by the great soul Vibheeshana."

  22. 6.68.22

    विभीषणवचोयावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः । विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ।।6.68.22।।

    vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ | vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ

    "Thus, loss of both Kumbhakarna and Prahastha is dreadful. It is because of not following the words of advice of Vibheeshana totally. It hurts me."

  23. 6.68.23

    तस्यायंकर्मणःप्राप्तोविपाकोममशोकदः । यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ।।6.68.23।।

    tasyāyaṃkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ | yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ

    "Righteous and prosperous Vibheeshana has been expelled by me earlier. By that action, I have obtained this grief."