Skip to main content
KarmaVaani

Yuddha Kanda · Sarga 106

Yuddha Kanda, Sarga 106

The Book of War

  1. 6.106.1

    सतुमोहात्सुसङ्क्रुद्धःकृतान्तबलचोदितः । क्रोधसंरक्तनयनोरावणंसूतमब्रवीत् ।।6.106.1।।

    satumohātsusaṅkruddhaḥkṛtāntabalacoditaḥ | krodhasaṃraktanayanorāvaṇaṃsūtamabravīt

    Enraged out of delusion, by force of destiny, Ravana's eyes turned red in anger and spoke to his charioteer.

  2. 6.106.2

    हीनवीर्यमिवाशक्तंपौरुषेणविवर्जितम् । भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ।।6.106.2।। विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् । मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ।।6.106.3।।

    hīnavīryamivāśaktaṃpauruṣeṇavivarjitam | bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam | māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase

    "You dullard! Disdaining me as not capable, lacking manliness, powerless, deficient in valour, timid, incapable, petty, devoid of energy, not knowing conjuring tricks, abandoned weapons, driven out, you act not knowing me in your own way foolishly using your discretion."

  3. 6.106.3

    हीनवीर्यमिवाशक्तंपौरुषेणविवर्जितम् । भीरुंलघुमिवासत्त्वंविहीनमिवतेजसा ।।6.106.2।। विमुक्तमिवमायाभिरस्त्रैरिवबहिष्कृतम् । मामवज्ञायदुर्बुद्धेस्वयाबुद्ध्याविचेष्टसे ।।6.106.3।।

    hīnavīryamivāśaktaṃpauruṣeṇavivarjitam | bhīruṃlaghumivāsattvaṃvihīnamivatejasā vimuktamivamāyābhirastrairivabahiṣkṛtam | māmavajñāyadurbuddhesvayābuddhyāviceṣṭase

    "You dullard! Disdaining me as not capable, lacking manliness, powerless, deficient in valour, timid, incapable, petty, devoid of energy, not knowing conjuring tricks, abandoned weapons, driven out, you act not knowing me in your own way foolishly using your discretion."

  4. 6.106.4

    किमर्थंमामवज्ञायमच्छन्दमनवेक्ष्य च । त्वयाशत्रुसमक्षंमेरथोऽयमपवाहितः ।।6.106.4।।

    kimarthaṃmāmavajñāyamacchandamanavekṣya ca | tvayāśatrusamakṣaṃmeratho'yamapavāhitaḥ

    Not knowing my opinion, for what reason have you removed my chariot in the presence of my enemy, belittling me?

  5. 6.106.5

    त्वयाद्यहिममानार्य चिरकालसमार्जितम् । यशोवीर्यं च तेजश्चप्रत्ययश्चविनाशितः ।।6.106.5।।

    tvayādyahimamānārya cirakālasamārjitam | yaśovīryaṃ ca tejaścapratyayaścavināśitaḥ

    "O evil minded one! My fame, glory, valiance and bravery earned over a long period has been wiped out by you."

  6. 6.106.6

    प्रख्यातवीर्यस्यरञ्जनीयस्यविक्रमैः । पश्यतोयुद्धलुब्धोऽहंकृतंकापुरुषस्त्वया ।।6.106.6।।

    prakhyātavīryasyarañjanīyasyavikramaiḥ | paśyatoyuddhalubdho'haṃkṛtaṃkāpuruṣastvayā

    "While my adversary's valour is widely known, you brought me back like a timid one, while I love war, while I am to be praised in the presence of my enemy."

  7. 6.106.7

    यस्त्वंरथमिदंमोहान्नचेद्वहसिदुर्मते । सत्योऽप्रतितर्कोमेपरेणत्वमुपस्कृतः ।।6.106.7।।

    yastvaṃrathamidaṃmohānnacedvahasidurmate | satyo'pratitarkomepareṇatvamupaskṛtaḥ

    "O Evil minded one! If out of delusion you are not willing to drive, truly you are influenced by the enemy."

  8. 6.106.8

    न हितद्विद्यतेकर्मसुहृदोहितकाङ्क्षिणः । रिपूणांसदृशंत्वेतद्यतत्त्वयैतदनुष्ठितम् ।।6.106.8।।

    na hitadvidyatekarmasuhṛdohitakāṅkṣiṇaḥ | ripūṇāṃsadṛśaṃtvetadyatattvayaitadanuṣṭhitam

    What has been done by you is not befitting, this is What an enemy should have done. Being good at heart you have done What is good for enemy.

  9. 6.106.9

    निवर्तयरथंशीघ्रंयावन्नापैतिमेरिपुः । यदिवाध्युषितोऽसित्वंस्मर्यतेयदिमेगुणः ।।6.106.9।।

    nivartayarathaṃśīghraṃyāvannāpaitimeripuḥ | yadivādhyuṣito'sitvaṃsmaryateyadimeguṇaḥ

    "If you remember that you lived long with me and know my virtues, quickly turn back the chariot before my adversary with draws.

  10. 6.106.10

    एवंपुरुषमुक्तस्तुहितबुद्धिबुद्धिना । अब्रवीद्रावणंसूतोहितंसानुनयंवचः ।।6.106.10।।

    evaṃpuruṣamuktastuhitabuddhibuddhinā | abravīdrāvaṇaṃsūtohitaṃsānunayaṃvacaḥ

    When the insensitive Ravana spoke harshly in that manner, to the charioteer who was wishing his benefit, he spoke in friendly language to Ravana.

  11. 6.106.11

    न भीतोऽस्मि न मूढोऽस्मिनोपजप्तोऽस्मिशत्रुभिः । न प्रमत्तो न निःस्नेहोविस्मृता न च सत्क्रिया ।।6.106.11।।

    na bhīto'smi na mūḍho'sminopajapto'smiśatrubhiḥ | na pramatto na niḥsnehovismṛtā na ca satkriyā

    "I was not fearing, nor foolish, not won by the enemy, not negligent also, not lacking friendliness and not forgetting good deeds done by you."

  12. 6.106.12

    मयातुहितकामेवयशश्चपरिरक्षता । स्नेहप्रसन्नमनसाहितमित्यप्रियंकृतम् ।।6.106.12।।

    mayātuhitakāmevayaśaścaparirakṣatā | snehaprasannamanasāhitamityapriyaṃkṛtam

    Wishing your welfare, for your fame and to protect you with a friendly and pleasant feeling I did that which is good for you. You are unpleasant about this action.

  13. 6.106.13

    नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वंमांप्रियहितेरतम् । कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ।।6.106.13।।

    nāsminnarthemahārāja tvaṃmāṃpriyahiteratam | kaścillaghurivānāryodoṣatogantumarhasi

    "O King! I who wish your welfare ought not to be blamed like an unworthy and pettyminded person by mistake."

  14. 6.106.14

    श्रूयतांप्रतिदास्यामियन्निमित्तंमयारथः । नदीवेगइवामंभोभिेसंयुगेविनिवर्तितः ।।6.106.14।।

    śrūyatāṃpratidāsyāmiyannimittaṃmayārathaḥ | nadīvegaivāmaṃbhobhiesaṃyugevinivartitaḥ

    "O yes! I will answer you. Please listen. like the river entering the ocean speedily is diverted, I have taken back the chariot from the battle.

  15. 6.106.15

    श्रमंतवावगच्छामिमहतारणकर्मणा । न हितेवीर्यसौमुख्यंप्रकर्षंवोपधारये ।।6.106.15।।

    śramaṃtavāvagacchāmimahatāraṇakarmaṇā | na hitevīryasaumukhyaṃprakarṣaṃvopadhāraye

    "Great Ravana! After the strenuous task in the battle, there was no exhibition of your valour, and I did not cognize any superiority in your action."

  16. 6.106.16

    रथोद्वहनखिन्नाश्चभग्नामेरथवाजिनः । दीनाघर्मपरिश्रान्तागावोवर्षहताइव ।।6.106.16।।

    rathodvahanakhinnāścabhagnāmerathavājinaḥ | dīnāgharmapariśrāntāgāvovarṣahatāiva

    "The horses of my chariot were exhausted by dragging, broken down, worn out by the hot sun, and desperate like cows lashed by rain."

  17. 6.106.17

    निमित्तानि च भूयिष्ठंयानिप्रादुर्भवन्तिनः । तेषुतेष्वभिपन्नेषुलक्ष्याम्यप्रदक्षिणम् ।।6.106.17।।

    nimittāni ca bhūyiṣṭhaṃyāniprādurbhavantinaḥ | teṣuteṣvabhipanneṣulakṣyāmyapradakṣiṇam

    "Those portents manifesting again and again, that I am seeing, all of them are in the reverse direction (meaning not proptitious)."

  18. 6.106.18

    देशकालौ च विज्ञेयौलक्षणानीङ्गितानि च । दैन्यंहर्षश्चखेदश्चरथिनश्चबलाबलम् ।।6.106.18।।

    deśakālau ca vijñeyaulakṣaṇānīṅgitāni ca | dainyaṃharṣaścakhedaścarathinaścabalābalam

    "Propitious and unpropitious, time and place, good and evil signs and omens, depression and liveliness of the warrior as well as strength and weakness of the one in the chariot must be ascertained."

  19. 6.106.19

    स्थलनिम्नानिभूमेश्चसमानिविषमाणि च । युद्धकालश्चविज्ञेयःपरस्यान्तरदर्शनम् ।।6.106.19।।

    sthalanimnānibhūmeścasamāniviṣamāṇi ca | yuddhakālaścavijñeyaḥparasyāntaradarśanam

    "The earths' ups and downs, evenness and ruggedness, difficult locations, the right time and place for war should be known in advance and the inner weakness of the enemy also to be known."

  20. 6.106.20

    उपयानापयाने च स्थानंप्रत्यपसर्पणम् । सर्वमेतद्रथस्थेनज्ञेयंरथकुटुम्भिना ।।6.106.20।।

    upayānāpayāne ca sthānaṃpratyapasarpaṇam | sarvametadrathasthenajñeyaṃrathakuṭumbhinā

    "To hold the chariot or advance, to go near the (enemy) or retreat, to return back or advance, everything should be known to the charioteer."

  21. 6.106.21

    तवविश्रामहेतोस्तुतथैषांरथवाजिनाम् । रौद्रंवर्जयताखेदंक्षमंकृतमिदंमया ।।6.106.21।।

    tavaviśrāmahetostutathaiṣāṃrathavājinām | raudraṃvarjayatākhedaṃkṣamaṃkṛtamidaṃmayā

    "The reason for retreating in this way is to give you rest and relieve the horses from the terrible feat and fatigue. I deserve to be excused for this action."

  22. 6.106.22

    स्वेच्छयान मयावीररथोऽयमपवाहितः । भर्तृस्नेहपरीतेनमयेदंयत्कृतंप्रभो ।।6.106.22।।

    svecchayāna mayāvīraratho'yamapavāhitaḥ | bhartṛsnehaparītenamayedaṃyatkṛtaṃprabho

    "Heroic Lord! I have not brought back this chariot independently (without thinking). I have acted in friendliness to the master (to give rest) not otherwise."

  23. 6.106.23

    आज्ञापययथातत्त्वंवक्ष्यस्यरिनिषूदन । तत्करिष्याम्यहंवीरगतानृण्येनचेतसा ।।6.106.23।।

    ājñāpayayathātattvaṃvakṣyasyariniṣūdana | tatkariṣyāmyahaṃvīragatānṛṇyenacetasā

    "O Tamer of enemies! Order now and in that way, I shall carry out your order in accordance with you wholeheartedly."

  24. 6.106.24

    सन्तुष्टस्तेनवाक्येनरावणस्तस्यसारथेः । प्रशस्यैनंबहुविधंयुद्धलुब्धोऽब्रवीदिदम् ।।6.106.24।।

    santuṣṭastenavākyenarāvaṇastasyasāratheḥ | praśasyainaṃbahuvidhaṃyuddhalubdho'bravīdidam

    Ravana was fully satisfied with the words of the charioteer. He praised the charioteer in many ways and spoke like this desiring to wage war.

  25. 6.106.25

    रथंशीघ्रमिदंसूतराघवाभिमुखंनय । नाहत्वासमरेशत्रून्निवर्तिष्यतिरावणः ।।6.106.25।।

    rathaṃśīghramidaṃsūtarāghavābhimukhaṃnaya | nāhatvāsamareśatrūnnivartiṣyatirāvaṇaḥ

    "Quickly drive the chariot towards Raghava. As a policy, Ravana would never turn back on the battlefield without putting an end to the enemy."

  26. 6.106.26

    एवमुक्त्वाततस्तुष्टोरावणोराक्षसेश्वरः । ददौतस्यशुभंह्येकंहस्ताभरणमुत्तमम् ।।6.106.26।। श्रुत्वारावणवाक्यानिसारथिस्सन्यवर्तत ।

    evamuktvātatastuṣṭorāvaṇorākṣaseśvaraḥ | dadautasyaśubhaṃhyekaṃhastābharaṇamuttamam śrutvārāvaṇavākyānisārathissanyavartata |

    Fully satisfied with Charioteer's words, Ravana bestowed him with an excellent auspicious ornament of the hand. On hearing Ravana's words, the charioteer advanced the chariot.