Skip to main content
KarmaVaani

Yuddha Kanda · Sarga 104

Yuddha Kanda, Sarga 104

The Book of War

  1. 6.104.1

    तस्यक्रुद्धस्यवदनंदृष्टवारामस्यधीमतः ।।6.104.1।। सर्वभूतानिवित्रेसुःप्राकम्पत च मेदिनी ।

    tasyakruddhasyavadanaṃdṛṣṭavārāmasyadhīmataḥ sarvabhūtānivitresuḥprākampata ca medinī |

    Seeing enraged wise Rama's countenance, all beings on earth were shaken in fear.

  2. 6.104.2

    सिंहशार्दूलान्शैलस्सञ्चचालचलद्द्रुमः । बभूवचापिक्षुभितःसमुद्रःसरिताम्पतिः ।।6.104.2।।

    siṃhaśārdūlānśailassañcacālacaladdrumaḥ | babhūvacāpikṣubhitaḥsamudraḥsaritāmpatiḥ

    The mountains that were abode of lions and tigers with trees shook and the ocean, the king of rivers, was seen agitated.

  3. 6.104.3

    खराश्चखरनिर्घोषागगनेपरुषाघनाः । औत्पातिकानिनर्दन्तस्समन्तात्परिचक्रमुः ।।6.104.3।।

    kharāścakharanirghoṣāgaganeparuṣāghanāḥ | autpātikāninardantassamantātparicakramuḥ

    Dreadful and portentous clouds went in circles all over sky looking like donkeys emitting harsh sounds.

  4. 6.104.4

    रामंदृष्टवासुसङ्क्रुद्धमुत्पातांश्चैवसुदारुणान् । वित्रेसुस्सर्वभूतानिरावणस्याभवद्भयम् ।।6.104.4।।

    rāmaṃdṛṣṭavāsusaṅkruddhamutpātāṃścaivasudāruṇān | vitresussarvabhūtānirāvaṇasyābhavadbhayam

    Rama became highly furious, most dreadful sounds were rising up and all beings were frightened. Ravana was also afraid.

  5. 6.104.5

    विमानस्थास्तदादेवागन्धर्वाश्चमहोरगाः । ऋषिदावनदैत्याश्चगरुत्मन्तश्चखेचराः ।।6.104.5।। ददृशुस्तेतदायुद्धंलोकसम्वर्तसंस्थितम् । नानाप्रहरणैर्भीमैश्शूरयोस्सम्प्रयुध्यतोः ।।6.104.6।।

    vimānasthāstadādevāgandharvāścamahoragāḥ | ṛṣidāvanadaityāścagarutmantaścakhecarāḥ dadṛśustetadāyuddhaṃlokasamvartasaṃsthitam | nānāpraharaṇairbhīmaiśśūrayossamprayudhyatoḥ

    Then from the aerial chariots, Devas, Gandharvas, great Nagas, sages, devils, giants, birds, and eagles watched the duel war that went on between the heroes clashing with different kinds of frightening weapons like at the dissolution of the world.

  6. 6.104.6

    विमानस्थास्तदादेवागन्धर्वाश्चमहोरगाः । ऋषिदावनदैत्याश्चगरुत्मन्तश्चखेचराः ।।6.104.5।। ददृशुस्तेतदायुद्धंलोकसम्वर्तसंस्थितम् । नानाप्रहरणैर्भीमैश्शूरयोस्सम्प्रयुध्यतोः ।।6.104.6।।

    vimānasthāstadādevāgandharvāścamahoragāḥ | ṛṣidāvanadaityāścagarutmantaścakhecarāḥ dadṛśustetadāyuddhaṃlokasamvartasaṃsthitam | nānāpraharaṇairbhīmaiśśūrayossamprayudhyatoḥ

    Then from the aerial chariots, Devas, Gandharvas, great Nagas, sages, devils, giants, birds, and eagles watched the duel war that went on between the heroes clashing with different kinds of frightening weapons like at the dissolution of the world.

  7. 6.104.7

    ऊचुस्सुरासुरास्सर्वेतदाविग्रहमागताः । प्रेक्षमाणामहर्युद्धंवाक्यंभक्त्याप्रहृष्टवत् ।।6.104.7।।

    ūcussurāsurāssarvetadāvigrahamāgatāḥ | prekṣamāṇāmaharyuddhaṃvākyaṃbhaktyāprahṛṣṭavat

    Then watching the great war, all the Suras, Asuras, lost control and overcome with happiness spoke these words with devotion.

  8. 6.104.8

    दशग्रीवंजयेत्याहुरसुराःसमवस्थिताः । देवाराममवोचंस्तेत्वंजयेतिपुनःपुनः ।।6.104.8।।

    daśagrīvaṃjayetyāhurasurāḥsamavasthitāḥ | devārāmamavocaṃstetvaṃjayetipunaḥpunaḥ

    Firmly established the Asuras uttered 'Victory to the Ten headed Ravana', and Devas for their part pronounced 'Rama be victorious' again and again.

  9. 6.104.9

    एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः । प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।। वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् । शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।। सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् । अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।। त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा । प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

    etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ | prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇaṃmahat vajrasāraṃmahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam | śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam | atiraudramanāsādyaṃkālenāpidurāsadam trāsanaṃsarvabhūtānāṃdāraṇaṃbhedanaṃtathā | pradīptamivaroṣeṇaśūlaṃjagrāharāvaṇaḥ

    In the meantime, the evil self Ravana who is called so, as he makes others cry, in intense anger making loud noise, stroking an unassailable weapon which was like the thunderbolt, capable of killing all enemies, a spike which closely resembled mountain peaks, dreadful even to think, like a mass of smoke, sharp and pointed, blazing like at the dissolution of the universe, very frightening, difficult to hand le, like the god of death, a terror for all beings, frightening, tearing, splitting, glowing like trident seized hold of to attack Rama.

  10. 6.104.10

    एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः । प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।। वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् । शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।। सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् । अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।। त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा । प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

    etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ | prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇaṃmahat vajrasāraṃmahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam | śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam | atiraudramanāsādyaṃkālenāpidurāsadam trāsanaṃsarvabhūtānāṃdāraṇaṃbhedanaṃtathā | pradīptamivaroṣeṇaśūlaṃjagrāharāvaṇaḥ

    In the meantime, the evil self Ravana who is called so, as he makes others cry, in intense anger making loud noise, stroking an unassailable weapon which was like the thunderbolt, capable of killing all enemies, a spike which closely resembled mountain peaks, dreadful even to think, like a mass of smoke, sharp and pointed, blazing like at the dissolution of the universe, very frightening, difficult to hand le, like the god of death, a terror for all beings, frightening, tearing, splitting, glowing like trident seized hold of to attack Rama.

  11. 6.104.11

    एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः । प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।। वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् । शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।। सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् । अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।। त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा । प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

    etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ | prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇaṃmahat vajrasāraṃmahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam | śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam | atiraudramanāsādyaṃkālenāpidurāsadam trāsanaṃsarvabhūtānāṃdāraṇaṃbhedanaṃtathā | pradīptamivaroṣeṇaśūlaṃjagrāharāvaṇaḥ

    In the meantime, the evil self Ravana who is called so, as he makes others cry, in intense anger making loud noise, stroking an unassailable weapon which was like the thunderbolt, capable of killing all enemies, a spike which closely resembled mountain peaks, dreadful even to think, like a mass of smoke, sharp and pointed, blazing like at the dissolution of the universe, very frightening, difficult to hand le, like the god of death, a terror for all beings, frightening, tearing, splitting, glowing like trident seized hold of to attack Rama.

  12. 6.104.12

    एतस्मिन्नन्तरेक्रोधाद्राघवस्य स रावणः । प्रहर्तुकामोदुष्टात्मास्पृशन् प्रहरणंमहत् ।।6.104.9।। वज्रसारंमहानादंसर्वशत्रुनिबर्हणम् । शैलशृङ्गनिभैःकूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम् ।।6.104.10।। सधूममिवतीक्ष्णाग्रंयुगान्ताग्निचमोपमम् । अतिरौद्रमनासाद्यंकालेनापिदुरासदम् ।।6.104.11।। त्रासनंसर्वभूतानांदारणंभेदनंतथा । प्रदीप्तमिवरोषेणशूलंजग्राहरावणः ।।6.104.12।।

    etasminnantarekrodhādrāghavasya sa rāvaṇaḥ | prahartukāmoduṣṭātmāspṛśan praharaṇaṃmahat vajrasāraṃmahānādaṃsarvaśatrunibarhaṇam | śailaśṛṅganibhaiḥkūṭaiścittadṛṣṭibhayāvaham sadhūmamivatīkṣṇāgraṃyugāntāgnicamopamam | atiraudramanāsādyaṃkālenāpidurāsadam trāsanaṃsarvabhūtānāṃdāraṇaṃbhedanaṃtathā | pradīptamivaroṣeṇaśūlaṃjagrāharāvaṇaḥ

    In the meantime, the evil self Ravana who is called so, as he makes others cry, in intense anger making loud noise, stroking an unassailable weapon which was like the thunderbolt, capable of killing all enemies, a spike which closely resembled mountain peaks, dreadful even to think, like a mass of smoke, sharp and pointed, blazing like at the dissolution of the universe, very frightening, difficult to hand le, like the god of death, a terror for all beings, frightening, tearing, splitting, glowing like trident seized hold of to attack Rama.

  13. 6.104.13

    तच्छूलंपरमक्रुद्धोमध्येजग्राहवीर्यवान् । अनेकैःसमरेश्शूरैराक्षसैःपरिवारितः ।।6.104.13।।

    tacchūlaṃparamakruddhomadhyejagrāhavīryavān | anekaiḥsamareśśūrairākṣasaiḥparivāritaḥ

    In the battlefield surrounded by Rakshasa heroes, enraged valiant Ravana took up the trident holding it in the middle.

  14. 6.104.14

    समुद्यम्यमहाकायोननादयुधिभैरवम् । संरक्तनयनोरोषात्स्वसैन्यमभिहर्षयन् ।।6.104.14।।

    samudyamyamahākāyonanādayudhibhairavam | saṃraktanayanoroṣātsvasainyamabhiharṣayan

    Gigantic Ravana, eyes turned red in anger, raising the trident made formidable noise to make his army extremely joyful in the battlefield.

  15. 6.104.15

    पृथिवींचान्तरिक्षं च दिशश्चप्रदिशस्तथा । प्राकम्पयत्तदाशब्दोराक्षसेन्द्रस्यदारुणः ।।6.104.15।।

    pṛthivīṃcāntarikṣaṃ ca diśaścapradiśastathā | prākampayattadāśabdorākṣasendrasyadāruṇaḥ

    By the horrible sound made by the Rakshasa king, the earth, even the heavens, similarly the quarters and corners trembled.

  16. 6.104.16

    अतिनादस्य्यदानेनतेनतस्यदुरात्मनः । सर्वभूतानिवित्रेसुस्सागरश्चप्रचुक्षुभे ।।6.104.16।।

    atinādasyyadānenatenatasyadurātmanaḥ | sarvabhūtānivitresussāgaraścapracukṣubhe

    By the loud roar of the evilminded Ravana's sound, all living beings feared and even the ocean was set to tremble.

  17. 6.104.17

    स गृहीत्वामहावीर्यश्शूलंतद्रावणोमहत् । विनद्यसुमहानादंरामंपरुषमब्रवीत् ।।6.104.17।।

    sa gṛhītvāmahāvīryaśśūlaṃtadrāvaṇomahat | vinadyasumahānādaṃrāmaṃparuṣamabravīt

    Ravana who was endowed with extraordinary valour, taking hold of the trident, addressed Rama harshly in a loud tone.

  18. 6.104.18

    शूलोऽयंवज्रसारस्तेरामरोषान्मयोद्यतः । तवभ्रातृसहायस्यसम्यक् प्राणान् हरिष्यति ।।6.104.18।।

    śūlo'yaṃvajrasārasterāmaroṣānmayodyataḥ | tavabhrātṛsahāyasyasamyak prāṇān hariṣyati

    "O Rama! This thunderbolt like trident taken up by me now will take away your life along with your brother's."

  19. 6.104.19

    रक्षसामद्यशूराणांनिहतानांचमूमुखे । त्वांनिहत्यरणश्लाघीकरोमितरसासमम् ।।6.104.19।।

    rakṣasāmadyaśūrāṇāṃnihatānāṃcamūmukhe | tvāṃnihatyaraṇaślāghīkaromitarasāsamam

    "I, who commend warfare, will quickly kill you today in the forefront of the army and join you with Rakshasa heroes who were killed."

  20. 6.104.20

    तिष्ठेदानींनिहमनित्वामेषशूलेनराघव । एवमुक्त्वा स चिक्षेपतच्छूलंराक्षसाधिपः ।।6.104.20।।

    tiṣṭhedānīṃnihamanitvāmeṣaśūlenarāghava | evamuktvā sa cikṣepatacchūlaṃrākṣasādhipaḥ

    "O Raghava! Stay there. Right now, I will kill you with this trident." Having spoken that way, Ravana hurled the trident.

  21. 6.104.21

    तद्रावणकरान्मुक्तंविद्युन्मालासमावृतम् । अष्टघण्टंमहानादंवियद्गतमशोभत ।।6.104.21।।

    tadrāvaṇakarānmuktaṃvidyunmālāsamāvṛtam | aṣṭaghaṇṭaṃmahānādaṃviyadgatamaśobhata

    The trident discharged from Ravana's hand, made circles of lightning, and covered the atmosphere with its glow and shine along with eight bells making loud sounds.

  22. 6.104.22

    तच्छूलंराघवोदृष्टवाज्वलन्तंघोरदर्शनम् । ससर्जविशिखान्रामश्चापमायम्यवीर्यवान् ।।6.104.22।।

    tacchūlaṃrāghavodṛṣṭavājvalantaṃghoradarśanam | sasarjaviśikhānrāmaścāpamāyamyavīryavān

    Valiant Raghava, seeing the glowing trident that was horrible to look at, loosed a number of arrows at it.

  23. 6.104.23

    आपतन्तंशरौघेणवारयामासराघवः । उत्पतन्तंयुगान्तानगिंजलौघैरिववासवः ।।6.104.23।।

    āpatantaṃśaraugheṇavārayāmāsarāghavaḥ | utpatantaṃyugāntānagiṃjalaughairivavāsavaḥ

    Raghava intercepted the trident, just as the fire was obstructed by the flow of water, at the time of universal dissolution, and obstructed.

  24. 6.104.24

    निर्ददाह स तान्बाणान्रामकार्मुकनिःसृतान् । रावणस्यमहान् शूलःपतङ्गानिवपावकः ।।6.104.24।।

    nirdadāha sa tānbāṇānrāmakārmukaniḥsṛtān | rāvaṇasyamahān śūlaḥpataṅgānivapāvakaḥ

    The arrows released from Rama's bow fell on the great trident of Ravana and burnt like moths falling in fire.

  25. 6.104.25

    तान्दृष्टवाभस्मसाद्भूतान्शूलसम्स्पर्शचूर्णितान् । सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवःक्रोधमाहरत् ।।6.104.25।।

    tāndṛṣṭavābhasmasādbhūtānśūlasamsparśacūrṇitān | sāyakānantarikṣasthān rāghavaḥkrodhamāharat

    Rama was overcome with fury on seeing his arrows being crushed to powder in the sky on touching the trident and reduced to ashes.

  26. 6.104.26

    स तांमातलिनानीतांशक्तिंवासवसम्मताम् । जग्राहपरमक्रुद्धोराघवोरघुनन्दनः ।।6.104.26।।

    sa tāṃmātalinānītāṃśaktiṃvāsavasammatām | jagrāhaparamakruddhorāghavoraghunandanaḥ

    Raghava, the enhancer of the joy of Raghus, lifted up the javelin brought by Matali, esteemed by Indra.

  27. 6.104.27

    सातोलिताबलवताशक्तिर्घण्टाकृतस्वना । नभःप्रज्वालयामासयुगान्तोल्केवसप्रभा ।।6.104.27।।

    sātolitābalavatāśaktirghaṇṭākṛtasvanā | nabhaḥprajvālayāmāsayugāntolkevasaprabhā

    When mighty Rama lifted up that javelin, it rendered sonorous sounds of bells and lit up the sky like a meteor at the end of the universal dissolution.

  28. 6.104.28

    साक्षिप्ताराक्षसेन्द्रस्यतस्मिन्कूलेपपात ह । भिन्नःशक्त्यामहान् शूलोनिपपातहतद्युतिः ।।6.104.28।।

    sākṣiptārākṣasendrasyatasminkūlepapāta ha | bhinnaḥśaktyāmahān śūlonipapātahatadyutiḥ

    With the hurling of the javelin by Rama at the great trident of Ravana and on (the javelin) touching the trident, it was broken, lost its splendour and fell down.

  29. 6.104.29

    निर्भिभेदततोबाणैर्हयानस्यमहाजवान् । रामस्त्रीक्ष्णैर्महावेगैर्भाणवद्भिरजिह्मगैः ।।6.104.29।।

    nirbhibhedatatobāṇairhayānasyamahājavān | rāmastrīkṣṇairmahāvegairbhāṇavadbhirajihmagaiḥ

    Rama then released arrows endowed with great speed, shower of multitude of arrows straight into the horses of Ravana and shattered them.

  30. 6.104.30

    निर्बिभेदोरपितदारावणंनिशितैश्शरैः । राघवःपरमायत्तोललाटेपत्रतिभिस्त्रिभिः ।।6.104.30।।

    nirbibhedorapitadārāvaṇaṃniśitaiśśaraiḥ | rāghavaḥparamāyattolalāṭepatratibhistribhiḥ

    Raghava pierced into the chest of Ravana sharp arrows and with great effort three sharp arrows on the forehead.

  31. 6.104.31

    स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गोगात्रप्रसृतशोणितः । राक्षसेन्द्रस्समूहस्थःफुल्लाशोकइवाबभौ ।।6.104.31।।

    sa śarairbhinnasarvāṅgogātraprasṛtaśoṇitaḥ | rākṣasendrassamūhasthaḥphullāśokaivābabhau

    Pierced all over the limbs with arrows, blood flowing from the limbs, he (Rakshasa king) appeared like an Ashoka tree in the gathering.