Skip to main content
KarmaVaani

Kishkindha Kanda · Sarga 6

Kishkindha Kanda, Sarga 6

The Book of Kishkindha

  1. 4.6.1

    पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्। अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः4.6.1।। हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव4.6.2।। रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा। त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता4.6.3।। अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्4.6.4।।

    punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam| ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ4.6.1|| hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ| lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava4.6.2|| rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā| tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā4.6.3|| antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam4.6.4||

    Sugriva was pleased to say to Rama, delight of the Raghu race once again, 'O Rama, Hanuman, jewel among Ministers, has told me the cause of your coming to this desolate forest. While you were residing in the forest, a demon who was looking for an opportunity carried off your wife, the princess from Mithila, daughter of Janaka, finding her alone. While she was crying (piteously) he killed Jatayu. (the vulture who pretested).

  2. 4.6.2

    पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्। अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः4.6.1।। हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव4.6.2।। रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा। त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता4.6.3।। अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्4.6.4।।

    punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam| ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ4.6.1|| hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ| lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava4.6.2|| rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā| tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā4.6.3|| antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam4.6.4||

    Sugriva was pleased to say to Rama, delight of the Raghu race once again, 'O Rama, Hanuman, jewel among Ministers, has told me the cause of your coming to this desolate forest. While you were residing in the forest, a demon who was looking for an opportunity carried off your wife, the princess from Mithila, daughter of Janaka, finding her alone. While she was crying (piteously) he killed Jatayu. (the vulture who pretested).

  3. 4.6.3

    पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्। अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः4.6.1।। हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव4.6.2।। रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा। त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता4.6.3।। अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्4.6.4।।

    punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam| ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ4.6.1|| hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ| lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava4.6.2|| rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā| tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā4.6.3|| antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam4.6.4||

    Sugriva was pleased to say to Rama, delight of the Raghu race once again, 'O Rama, Hanuman, jewel among Ministers, has told me the cause of your coming to this desolate forest. While you were residing in the forest, a demon who was looking for an opportunity carried off your wife, the princess from Mithila, daughter of Janaka, finding her alone. While she was crying (piteously) he killed Jatayu. (the vulture who pretested).

  4. 4.6.4

    पुनरेवाब्रवीत्प्रीतो राघवं रघुनन्दनम्। अयमाख्याति मे राम सचिवो मन्त्रिसत्तमः4.6.1।। हनुमान्यन्निमित्तं त्वं निर्जनं वनमागतः। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वसतश्च वने तव4.6.2।। रक्षसाऽपहृता भार्या मैथिली जनकात्मजा। त्वया वियुक्ता रुदती लक्ष्मणेन च धीमता4.6.3।। अन्तरप्रेप्सुना तेन हत्वा गृध्रं जटायुषम्4.6.4।।

    punarevābravītprīto rāghavaṃ raghunandanam| ayamākhyāti me rāma sacivo mantrisattamaḥ4.6.1|| hanumānyannimittaṃ tvaṃ nirjanaṃ vanamāgataḥ| lakṣmaṇena saha bhrātrā vasataśca vane tava4.6.2|| rakṣasā'pahṛtā bhāryā maithilī janakātmajā| tvayā viyuktā rudatī lakṣmaṇena ca dhīmatā4.6.3|| antaraprepsunā tena hatvā gṛdhraṃ jaṭāyuṣam4.6.4||

    Sugriva was pleased to say to Rama, delight of the Raghu race once again, 'O Rama, Hanuman, jewel among Ministers, has told me the cause of your coming to this desolate forest. While you were residing in the forest, a demon who was looking for an opportunity carried off your wife, the princess from Mithila, daughter of Janaka, finding her alone. While she was crying (piteously) he killed Jatayu. (the vulture who pretested).

  5. 4.6.5

    भार्यावियोगजं दुःखं न चिरात्त्वं विमोक्ष्यसे। अहं तामानयिष्यामि नष्टां वेदश्रुतीमिव।।4.6.5।।

    bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ na cirāttvaṃ vimokṣyase| ahaṃ tāmānayiṣyāmi naṣṭāṃ vedaśrutīmiva

    'Very soon you will be relieved of the grief caused by the separation from your wife. Just as Visnu retrieved the Vedas (carried away by the demons, Madhu and Kaitabha) I will deliver her to you.

  6. 4.6.6

    रसातले वा वर्तन्तीं वर्तन्ती वा नभस्थले अहमानीय दास्यामि तव भार्यामरिन्दम।।।4.6.6।।

    rasātale vā vartantīṃ vartantī vā nabhasthale ahamānīya dāsyāmi tava bhāryāmarindama|

    'O subduer of enemies I will restore her to you even if she is kept in the bowels of the earth or in the vaults of heaven.

  7. 4.6.7

    इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव। न शक्या सा जरयितुं सेन्द्रैरपि स्सुरासुरैः4.6.7।। तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा। त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते4.6.8।।

    idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava| na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ4.6.7|| tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā| tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te4.6.8||

    'O longarmed Rama, take these words of mine as true. Your consort cannot be absorbed with impunity even by the denizens of heaven including Indra or the ogres on earth any more than food cooked with poison.Give up grief.

  8. 4.6.8

    इदं तथ्यं मम वचस्त्वमवेहि च राघव। न शक्या सा जरयितुं सेन्द्रैरपि स्सुरासुरैः4.6.7।। तव भार्या महाबाहो भक्ष्यं विषकृतं यथा। त्यज शोकं महाबाहो तां कान्तामानयामि ते4.6.8।।

    idaṃ tathyaṃ mama vacastvamavehi ca rāghava| na śakyā sā jarayituṃ sendrairapi ssurāsuraiḥ4.6.7|| tava bhāryā mahābāho bhakṣyaṃ viṣakṛtaṃ yathā| tyaja śokaṃ mahābāho tāṃ kāntāmānayāmi te4.6.8||

    'O longarmed Rama, take these words of mine as true. Your consort cannot be absorbed with impunity even by the denizens of heaven including Indra or the ogres on earth any more than food cooked with poison.Give up grief.

  9. 4.6.9

    अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः। ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा4.6.9।। क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम्। स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा4.6.10।।

    anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ| hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā4.6.9|| krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram| sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā4.6.10||

    'Yes, I remember. I had observed a lady being carried away by a wicked demon. She was crying loudly 'Oh, Rama Oh Rama Oh Lakshmana' in a husky voice. It was Maithili. She was wriggling on the lap of Ravana like a female serpent.

  10. 4.6.10

    अनुमानात्तु जानामि मैथिली सा न संशयः। ह्रियमाणा मया दृष्टा रक्षसा क्रूरकर्मणा4.6.9।। क्रोशन्ती राम रामेति लक्ष्मणेति च विस्वरम्। स्फुरन्ती रावणस्याङ्के पन्नगेन्द्रवधूर्यथा4.6.10।।

    anumānāttu jānāmi maithilī sā na saṃśayaḥ| hriyamāṇā mayā dṛṣṭā rakṣasā krūrakarmaṇā4.6.9|| krośantī rāma rāmeti lakṣmaṇeti ca visvaram| sphurantī rāvaṇasyāṅke pannagendravadhūryathā4.6.10||

    'Yes, I remember. I had observed a lady being carried away by a wicked demon. She was crying loudly 'Oh, Rama Oh Rama Oh Lakshmana' in a husky voice. It was Maithili. She was wriggling on the lap of Ravana like a female serpent.

  11. 4.6.11

    आत्मना पञ्चमं मां हि दृष्ट्वा शैलतटे स्थितम्। उत्तरीयं तया त्यक्तं शुभान्याभरणानि च4.6.11।।

    ātmanā pañcamaṃ māṃ hi dṛṣṭvā śailataṭe sthitam| uttarīyaṃ tayā tyaktaṃ śubhānyābharaṇāni ca4.6.11||

    'Seeing me as the fifth member seated on a mountain she dropped down the auspicious ornaments (bundled) in her veil

  12. 4.6.12

    तान्यस्माभिगृहीतानि निहितानि च राघव। आनयिष्याम्यहं तानि प्रत्यभिज्ञातुमर्हसि4.6.12।।

    tānyasmābhigṛhītāni nihitāni ca rāghava| ānayiṣyāmyahaṃ tāni pratyabhijñātumarhasi4.6.12||

    'Rama, we have kept them safely. I will fetch them so that you should be able to identify them.'

  13. 4.6.13

    तमब्रवीत्ततो रामस्सुग्रीवं प्रियवादिनम्। आनयस्व सखे शीघ्रं किमर्थं प्रविलम्बसे4.6.13।।

    tamabravīttato rāmassugrīvaṃ priyavādinam| ānayasva sakhe śīghraṃ kimarthaṃ pravilambase4.6.13||

    Rama then said to Sugriva, one who used pleasing words, 'O my friend why delay? Get them here immediately'.

  14. 4.6.14

    एवमुक्तस्तु सुग्रीवश्शैलस्य गहनां गुहाम्। प्रविवेश ततशशीघ्रं राघवप्रियकाम्यया4.6.14।।

    evamuktastu sugrīvaśśailasya gahanāṃ guhām| praviveśa tataśaśīghraṃ rāghavapriyakāmyayā4.6.14||

    On hearing this, Sugriva at once entered into the deep cave of the mountain (to get the ornaments and veil) in order to please Rama.

  15. 4.6.15

    उत्तरीयं गृहीत्वा तु शुभान्याभरणानि च। इदं पश्येति रामाय दर्शयामास वानरः4.6.15।।

    uttarīyaṃ gṛhītvā tu śubhānyābharaṇāni ca| idaṃ paśyeti rāmāya darśayāmāsa vānaraḥ4.6.15||

    That monkey brought out the veil and auspicios ornaments, showed them to Rama and said, 'Please, see.'

  16. 4.6.16

    ततो गृहीत्वा वासस्तु श्शुभान्याभरणानि च। अभवद्बाष्पसंरुद्धो नीहारेणेव चन्द्रमाः4.6.16।।

    tato gṛhītvā vāsastu śśubhānyābharaṇāni ca| abhavadbāṣpasaṃruddho nīhāreṇeva candramāḥ4.6.16||

    Holding the raiment as well as the ornaments, Rama's eyes were filled with tears.He appeared like the Moon covered with dews.

  17. 4.6.17

    सीतास्नेहप्रवृत्तेन स तु बाष्पेण दूषितः। हा प्रियेति रुदन्धैर्यमुत्सृज्य न्यपतत्क्षितौ4.6.17।।

    sītāsnehapravṛttena sa tu bāṣpeṇa dūṣitaḥ| hā priyeti rudandhairyamutsṛjya nyapatatkṣitau4.6.17||

    On account of his deep attachment for Sita, he shed profuse tears. Unable to maintain his natural composure, he sank down to the ground, saying 'O my darling Sita' and cried inconsolably

  18. 4.6.18

    हृदि कृत्वा तु बहुशस्तमलङ्कारमुत्तमम्। निशश्वास भृशं सर्पो बिलस्थ इव रोषितः।।4.6.18।।

    hṛdi kṛtvā tu bahuśastamalaṅkāramuttamam| niśaśvāsa bhṛśaṃ sarpo bilastha iva roṣitaḥ

    Pressing the excellent ornaments to his bosom again and again Rama hissed like a cobra provoked in its anthill.

  19. 4.6.19

    अविच्छिन्नाश्रुवेगस्तु सौमित्रिं वीक्ष्य पार्श्वतः। परिदेवयितुं दीनं रामस्समुपचक्रमे4.6.19।।

    avicchinnāśruvegastu saumitriṃ vīkṣya pārśvataḥ| paridevayituṃ dīnaṃ rāmassamupacakrame4.6.19||

    Rama began to wail piteously while tears streamed down his eyes incessantly. He looked at Saumitri standing by his side and said:

  20. 4.6.20

    पश्य लक्ष्मण वैदेह्या सन्त्यक्तं ह्रियमाणया। उत्तरीयमिदं भूमौ शरीराद्भूषणानि च4.6.20।।

    paśya lakṣmaṇa vaidehyā santyaktaṃ hriyamāṇayā| uttarīyamidaṃ bhūmau śarīrādbhūṣaṇāni ca4.6.20||

    'O Lakshmana, behold the veil and the ornaments dropped on the ground by Vaidehi while she was being abducted.

  21. 4.6.21

    शाद्वलिन्यां ध्रुवं भूमौ सीतया ह्रियमाणया। उत्सृष्टं भूषणमिदं तथारूपं हि दृश्यते4.6.21।।

    śādvalinyāṃ dhruvaṃ bhūmau sītayā hriyamāṇayā| utsṛṣṭaṃ bhūṣaṇamidaṃ tathārūpaṃ hi dṛśyate4.6.21||

    'Sita, for sure, dropped these ornaments on the grassy ground. They are in good shape (without any damage).

  22. 4.6.22

    एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणो वाक्यमब्रवीत्। नाहं जानामि केयूरे नाहं जानामि कुण्डले4.6.22।। नूपुरे त्वभिजानामि नित्यं पादाभिवन्दनात्।

    evamuktastu rāmeṇa lakṣmaṇo vākyamabravīt| nāhaṃ jānāmi keyūre nāhaṃ jānāmi kuṇḍale4.6.22|| nūpure tvabhijānāmi nityaṃ pādābhivandanāt|

    Thus addressed by Rama, Lakshmana replied, 'I recognise neither the armlets nor the earrings. I only recognise the anklets as I used to bow at her feet daily.'

  23. 4.6.23

    ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत्4.6.23।। ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया। रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया4.6.24।।

    tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt4.6.23|| brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā| rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā4.6.24||

    Then Rama said to Sugriva,.'Tell me, O Sugriva, to which region that fiercelooking demon has carried away my Sita, who is dearer than my life.

  24. 4.6.24

    ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत्4.6.23।। ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया। रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया4.6.24।।

    tatastu rāghavo vākyaṃ sugrīvamidamabravīt4.6.23|| brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā| rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā4.6.24||

    Then Rama said to Sugriva,.'Tell me, O Sugriva, to which region that fiercelooking demon has carried away my Sita, who is dearer than my life.

  25. 4.6.25

    क्व वा वसति तद्रक्षो महद्व्यसनदं मम। यन्निमित्तमहं सर्वान्नाशयिष्यामि राक्षसान्4.6.25।।

    kva vā vasati tadrakṣo mahadvyasanadaṃ mama| yannimittamahaṃ sarvānnāśayiṣyāmi rākṣasān4.6.25||

    'Let me know where dwells that huge ogre who has caused this agony to me. I will exterminate all the demons

  26. 4.6.26

    हरता मैथिलीं येन मां च रोषयता भृशम्। आत्मनो जीवितान्ताय मृत्युद्वारमपावृतम्4.6.26।।

    haratā maithilīṃ yena māṃ ca roṣayatā bhṛśam| ātmano jīvitāntāya mṛtyudvāramapāvṛtam4.6.26||

    'By abducting Maithili he has stirred my fierce anger and has opened the door of his death.

  27. 4.6.27

    मम दयिततरा हृता वनान्ता द्रजनिचरेण विमथ्य येन सा। कथय मम रिपुं तमद्य वै प्लवगपते यमसादनं नयामि4.6.27।।

    mama dayitatarā hṛtā vanāntā drajanicareṇa vimathya yena sā| kathaya mama ripuṃ tamadya vai plavagapate yamasādanaṃ nayāmi4.6.27||

    'O lord of monkeys tell me the whereabouts of that nightranger who has carried off my darling from the heart of the forest and has harassed her. I will send him now to the abode of Death. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे षष्ठस्सर्गः Thus ends the sixth sarga of Kishkindakanda of the Holy Ramayana, the first epic, composed by sage Valmiki.