Skip to main content
KarmaVaani

Bala Kanda · Sarga 70

Bala Kanda, Sarga 70

The Book of Youth

  1. 1.70.1

    तत: प्रभाते जनक: कृतकर्मा महर्षिभि:। उवाच वाक्यं वाक्यज्ञ श्शतानन्दं पुरोहितम्।।1.70.1।।

    tata: prabhāte janaka: kṛtakarmā maharṣibhi:| uvāca vākyaṃ vākyajña śśatānandaṃ purohitam

    Thereafter at dawn after the maharshis had performed their daily (sacrificial) rites the eloquent Janaka said to the chief priest Satananda:

  2. 1.70.2

    भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:। कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।। वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्। साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।

    bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmika:| kuśadhvaja iti khyāta: purīmadhyavasacchubhām vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm| sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam

    "The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.

  3. 1.70.3

    भ्राता मम महातेजा यवीयानतिधार्मिक:। कुशध्वज इति ख्यात: पुरीमध्यवसच्छुभाम्।।1.70.2।। वार्याफलकपर्यन्तां पिबन्निक्षुमतीं नदीम्। साङ्काश्यां पुण्यसङ्काशां विमानमिव पुष्पकम्।।1.70.3।।

    bhrātā mama mahātejā yavīyānatidhārmika:| kuśadhvaja iti khyāta: purīmadhyavasacchubhām vāryāphalakaparyantāṃ pibannikṣumatīṃ nadīm| sāṅkāśyāṃ puṇyasaṅkāśāṃ vimānamiva puṣpakam

    "The extremely righteous, renowned and most brilliant Kusadhwaja, my younger brother is (at present) ruling the sacred kingdom of Sankasya, which is like the aerial chariot Pushpaka, with darts planted in water as boundary on the bank of the auspicious, sacred river Ikshumati.

  4. 1.70.4

    तमहं द्रष्टुमिच्छामि यज्ञगोप्ता स मे मत:। प्रीतिं सोऽपि महातेजा इमां भोक्ता मया सह।।1.70.4।।

    tamahaṃ draṣṭumicchāmi yajñagoptā sa me mata:| prītiṃ so'pi mahātejā imāṃ bhoktā mayā saha

    I desire to see Kusadhwaja who I have accepted as the protector of the sacrifice. I want that my glorious brother should share this pleasure, with me".

  5. 1.70.5

    एवमुक्ते तु वचने शतानन्दस्य सन्निधौ। आगता: केचिदव्यग्रा जनकस्तान् समादिशत्।।1.70.5।।

    evamukte tu vacane śatānandasya sannidhau| āgatā: kecidavyagrā janakastān samādiśat

    Janaka having said so in the presence of Satananda gave instructions to a few faithful attendants who were present.

  6. 1.70.6

    शासनात्तु नरेन्द्रस्य प्रययुश्शीघ्रवाजिभि:। समानेतुं नरव्याघ्रं विष्णुमिन्द्राज्ञया यथा।।1.70.6।।

    śāsanāttu narendrasya prayayuśśīghravājibhi:| samānetuṃ naravyāghraṃ viṣṇumindrājñayā yathā

    In obedience to the command of Indra among men (king Janaka), the messengers rode away on swift horses to bring king Kusadhwaja, a tiger among men just like fetching Visnu by the orders of Indra.

  7. 1.70.7

    साङ्काश्यां ते समागत्य ददृशुश्च कुशध्वजम्। न्यवेदयन्यथावृत्तं जनकस्य च चिन्तितम्।।1.70.7।।

    sāṅkāśyāṃ te samāgatya dadṛśuśca kuśadhvajam| nyavedayanyathāvṛttaṃ janakasya ca cintitam

    The messengers reached Sankasya, met Kusadhwaja and related to him what had happened. They informed him the intention of (king) Janaka.

  8. 1.70.8

    तद्वृत्तं नृपति श्शृत्वा दूतश्रेष्ठैर्महाबलै:। अज्ञायाऽथ नरेन्द्रस्य आजगाम कुशध्वज:।।1.70.8।।

    tadvṛttaṃ nṛpati śśṛtvā dūtaśreṣṭhairmahābalai:| ajñāyā'tha narendrasya ājagāma kuśadhvaja:

    Kusadhwaja having heard the events from the loyal, mighty messengers set out for Mithila in compliance with the request of the king (Janaka).

  9. 1.70.9

    स ददर्श महात्मानं जनकं धर्मवत्सलम्। सोऽभिवाद्य शतानन्दं राजानं चापि धार्मिकम्।।1.70.9।। राजार्हं परमं दिव्यमासनं चाऽध्यरोहत।

    sa dadarśa mahātmānaṃ janakaṃ dharmavatsalam| so'bhivādya śatānandaṃ rājānaṃ cāpi dhārmikam rājārhaṃ paramaṃ divyamāsanaṃ cā'dhyarohata|

    There he saw the highsouled Janaka devoted to righteousness. Having paid his regards to Satananda and the virtuous king he occupied an exalted seat befitting a king.

  10. 1.70.10

    उपविष्टावुभौ तौ तु भ्रातरावतितेजसौ।।1.70.10।। प्रेषयामासतुर्वीरौ मन्त्रिश्रेष्ठं सुदामनम्।

    upaviṣṭāvubhau tau tu bhrātarāvatitejasau preṣayāmāsaturvīrau mantriśreṣṭhaṃ sudāmanam|

    The two heroic brothers endowed with great splendour seated beside each other, despatched Sudamana the wisest of ministers (to Dasaratha).

  11. 1.70.11

    गच्छ मन्त्रिपते शीघ्रमैक्ष्वाकुममितप्रभम्।।1.70.11।। आत्मजैस्सह दुर्धर्षमानयस्व समन्त्रिणम्।

    gaccha mantripate śīghramaikṣvākumamitaprabham ātmajaissaha durdharṣamānayasva samantriṇam|

    "O Foremost among counsellors, go speedily and bring along with his ministers and sons the invincible Dasaratha of the Ikshvakus dynasty whose splendour is immeasurable".

  12. 1.70.12

    औपकार्यां स गत्वा तु रघूणां कुलवर्धनम्।।1.70.12।। ददर्श शिरसा चैनमभिवाद्येदमब्रवीत्।

    aupakāryāṃ sa gatvā tu raghūṇāṃ kulavardhanam dadarśa śirasā cainamabhivādyedamabravīt|

    Having reached the tent, he (Sudamana) saw Dasaratha, perpetuator of the race of the Raghus and bowing down his head, said:

  13. 1.70.13

    अयोध्याधिपते वीर वैदेहो मिथिलाधिप:।।1.70.13।। स त्वां द्रष्टुं व्यवसितस्सोपाध्यायपुरोहितम्।

    ayodhyādhipate vīra vaideho mithilādhipa: sa tvāṃ draṣṭuṃ vyavasitassopādhyāyapurohitam|

    "O Heroic lord of Ayodhya, Janaka, the lord of Mithila desires to see you along with preceptors and priest".

  14. 1.70.14

    मंत्रिश्रेष्ठवच श्शृत्वा राजा सर्षिगणस्तदा।।1.70.14।। सबंधुरगमत्तत्र जनको यत्र वर्तते।

    maṃtriśreṣṭhavaca śśṛtvā rājā sarṣigaṇastadā sabaṃdhuragamattatra janako yatra vartate|

    King Dasaratha on hearing the words of the best of the counsellors reached the place where Janaka was waiting with hosts of rishis and relations.

  15. 1.70.15

    स राजा मन्त्रिसहित स्सोपाध्याय: सबान्धव:।।1.70.15।। वाक्यं वाक्यविदां श्रेष्ठो वैदेहमिदमब्रवीत्।

    sa rājā mantrisahita ssopādhyāya: sabāndhava: vākyaṃ vākyavidāṃ śreṣṭho vaidehamidamabravīt|

    The king (Dasaratha), skilled in speech, accompanied by counsellors and kins said to Janaka,the lord of the Videhas:

  16. 1.70.16

    विदितं ते महाराज इक्ष्वाकुकुलदैवतम्।।1.70.16।। वक्ता सर्वेषु कृत्येषु वसिष्ठो भगवानृषि:।

    viditaṃ te mahārāja ikṣvākukuladaivatam vaktā sarveṣu kṛtyeṣu vasiṣṭho bhagavānṛṣi:|

    "O Great king venerable Vasishta is the spiritual protector of the Ikshvakus race and it is known that for all ceremonies he is our spokesman".

  17. 1.70.17

    विश्वामित्राभ्यनुज्ञातस्सह सर्वैर्महर्षिभि:।।1.70.17।। एष वक्ष्यति धर्मात्मा वसिष्ठो मे यथाक्रमम्।

    viśvāmitrābhyanujñātassaha sarvairmaharṣibhi: eṣa vakṣyati dharmātmā vasiṣṭho me yathākramam|

    "Having been permitted by Viswamitra, along with all maharshis virtuous Vasishta will tell you in detail about my race".

  18. 1.70.18

    एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।। तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:। उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।

    evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām tūṣṇīṃbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣi:| uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam

    Having said this amidst the best of men and the most distinguished among kings, Dasaratha remained silent. Then Vasishta, the venerable sage, wellversed in speech spoke to the Lord of Videhas (Janaka) in the midst of priests.

  19. 1.70.19

    एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठे राज्ञां मध्ये महात्मनाम्।।1.70.18।। तूष्णींभूते दशरथे वसिष्ठो भगवानृषि:। उवाच वाक्यं वाक्यज्ञो वैदेहं सपुरोधसम्।।1.70.19।।

    evamuktvā naraśreṣṭhe rājñāṃ madhye mahātmanām tūṣṇīṃbhūte daśarathe vasiṣṭho bhagavānṛṣi:| uvāca vākyaṃ vākyajño vaidehaṃ sapurodhasam

    Having said this amidst the best of men and the most distinguished among kings, Dasaratha remained silent. Then Vasishta, the venerable sage, wellversed in speech spoke to the Lord of Videhas (Janaka) in the midst of priests.

  20. 1.70.20

    अव्यक्तप्रभवो ब्रह्मा शाश्वतो नित्य अव्यय:। तस्मान्मरीचि स्संजज्ञे मरीचे: काश्यप: सुत:।।1.70.20।।

    avyaktaprabhavo brahmā śāśvato nitya avyaya:| tasmānmarīci ssaṃjajñe marīce: kāśyapa: suta:

    "From the unmanifest was born the eternal, the constant, the imperishable Brahma. To him was born Marichi and to Marichi, Kasyapa.

  21. 1.70.21

    विवस्वान् काश्यपाज्जज्ञे मनुर्वैवस्वत स्स्मृत:। मनु: प्रजापति: पूर्वमिक्ष्वाकुस्तु मनोस्सुत:।।1.70.21।।

    vivasvān kāśyapājjajñe manurvaivasvata ssmṛta:| manu: prajāpati: pūrvamikṣvākustu manossuta:

    Kasyapa begot Vivasvan and Vivasvan, Manu. Ikshavaku was the son of Manu otherwise called Prajapati or Vaivasvata.

  22. 1.70.22

    तमिक्ष्वाकुमयोध्यायां राजानं विद्धि पूर्वकम्। इक्ष्वाकोस्तु सुतश्श्रीमान् कुक्षिरित्येव विश्रुत:।।1.70.22।।

    tamikṣvākumayodhyāyāṃ rājānaṃ viddhi pūrvakam| ikṣvākostu sutaśśrīmān kukṣirityeva viśruta:

    It may be noted that Ikshvaku was the first ancestral king of Ayodhya whose son was the wellknown, glorious Kukshi.

  23. 1.70.23

    कुक्षेरथात्मज: श्रीमान् विकुक्षिरुदपद्यत। विकुक्षेस्तु महातेजा बाण: पुत्र: प्रतापवान्।।1.70.23।।

    kukṣerathātmaja: śrīmān vikukṣirudapadyata| vikukṣestu mahātejā bāṇa: putra: pratāpavān

    Prosperous Vikukshi was Kukshi's son, who brought forth brilliant and powerful Bana.

  24. 1.70.24

    बाणस्य तु महातेजा अनरण्य: प्रतापवान्। अनरण्यात्पृथुर्जज्ञे त्रिशङ्कुस्तु पृथोस्सुत:।।1.70.24।।

    bāṇasya tu mahātejā anaraṇya: pratāpavān| anaraṇyātpṛthurjajñe triśaṅkustu pṛthossuta:

    Bana's son was the most brilliant and valiant Anaranya whose son Pruthu was succeeded by Trisanku.

  25. 1.70.25

    त्रिशङ्कोरभवत्पुत्रो दुन्दुमारो महायशा:। युवनाश्वसुतस्त्वासीन्मान्धाता पृथिवीपति:।।1.70.25।।

    triśaṅkorabhavatputro dundumāro mahāyaśā:| yuvanāśvasutastvāsīnmāndhātā pṛthivīpati:

    Trisanku's famous son was Dundumara also known as Yuvanashva whose son was king Mandhata.

  26. 1.70.26

    मान्धातुस्तु सुत श्श्रीमान् सुसन्धिरुदपद्यत। सुसन्धेरपि पुत्रौ द्वौ ध्रुवसन्धि: प्रसेनजित्।।1.70.26।।

    māndhātustu suta śśrīmān susandhirudapadyata| susandherapi putrau dvau dhruvasandhi: prasenajit

    Mandhata's son was prosperous Susandhi who brought forth two sons Dhruvasandhi and Prasenajit.

  27. 1.70.27

    यशस्वी ध्रुवसन्धेस्तु भरतो नाम नामत:। भरतात्तु महातेजा असितो नाम जातवान्।।1.70.27।।

    yaśasvī dhruvasandhestu bharato nāma nāmata:| bharatāttu mahātejā asito nāma jātavān

    To Dhruvasandhi was born the wellknown Bharata who begot the vigorous Asita.

  28. 1.70.28

    यस्यैते प्रतिराजान उदपद्यन्त शत्रव:। हैहयास्तालजंघाश्च शूराश्च शशिबिन्दव:।।1.70.28।।

    yasyaite pratirājāna udapadyanta śatrava:| haihayāstālajaṃghāśca śūrāśca śaśibindava:

    Valiant kings belonging to the races of the Haihayas, Talaiangha, and Sasibindus became the enemies to Asita.

  29. 1.70.29

    तांस्तु स प्रतियुध्यन् वै युद्धे राजा प्रवासित:। हिमवन्तमुपागम्य भृगुप्रस्रवणेऽवसत्।।1.70.29।। असितोऽल्पबलो राजा मन्त्रिभिस्सहितस्तदा।

    tāṃstu sa pratiyudhyan vai yuddhe rājā pravāsita:| himavantamupāgamya bhṛguprasravaṇe'vasat asito'lpabalo rājā mantribhissahitastadā|

    The king Asita who was a weakling was defeated in the conflict against the kings and was exiled. Along with his counsellors he lived at on the Bhriguprasravana Himavat mountain.

  30. 1.70.30

    द्वे चास्य भार्ये गर्भिण्यौ बभूवतुरिति श्रुतम्।।1.70.30।। एका गर्भविनाशाय सपत्न्यै सगरं ददौ।

    dve cāsya bhārye garbhiṇyau babhūvaturiti śrutam ekā garbhavināśāya sapatnyai sagaraṃ dadau|

    It is said that his (Asita's) two wives were pregnant. One gave food mixed with poison to the other with the intention of destroying her embryo.

  31. 1.70.31

    तत श्शैलवरं रम्यं बभूवाभिरतो मुनि:।।1.70.31।। भार्गवश्च्यवनो नाम हिमवन्तमुपाश्रित:।

    tata śśailavaraṃ ramyaṃ babhūvābhirato muni: bhārgavaścyavano nāma himavantamupāśrita:|

    At that time Chyavana of the family of Bhrigu liked to stay at Himavat, the great, pleasant mountain.

  32. 1.70.32

    तत्रैका तु महाभागा भार्गवं देववर्चसम्।।1.70.32।। ववन्दे पद्मपत्राक्षी काङ्क्षन्ती सुतमात्मन:।

    tatraikā tu mahābhāgā bhārgavaṃ devavarcasam vavande padmapatrākṣī kāṅkṣantī sutamātmana:|

    That the lotuseyed and highly accomplished Kalindi, offered herself for a son to Chyavana who was glowing like a god.

  33. 1.70.33

    तमृषिं साऽभ्युपागम्य कालिंदी चाभ्यवादयत्।।1.70.33।। स तामभ्यवदद्विप्र: पुत्रेप्सुं पुत्रजन्मनि।

    tamṛṣiṃ sā'bhyupāgamya kāliṃdī cābhyavādayat sa tāmabhyavadadvipra: putrepsuṃ putrajanmani|

    Having approached the ascetic. Kalindi paid obeisance to him who said:

  34. 1.70.34

    तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।। महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति। गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।

    tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābala: mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati| gareṇa sahita śśrīmān mā śuca: kamalekṣaṇe

    'O Great lady a child of high prowess, lustre and virtues is growing in your womb. In a short time this glorious son carrying with him the poison (administered to you) will be born. O Lotuseyed lady, do not grieve'.

  35. 1.70.35

    तव कुक्षौ महाभागे सुपुत्रस्सुमहाबल:।।1.70.34।। महावीर्यो महातेजा अचिरात्सञ्जनिष्यति। गरेण सहित श्श्रीमान् मा शुच: कमलेक्षणे।।1.70.35।।

    tava kukṣau mahābhāge suputrassumahābala: mahāvīryo mahātejā acirātsañjaniṣyati| gareṇa sahita śśrīmān mā śuca: kamalekṣaṇe

    'O Great lady a child of high prowess, lustre and virtues is growing in your womb. In a short time this glorious son carrying with him the poison (administered to you) will be born. O Lotuseyed lady, do not grieve'.

  36. 1.70.36

    च्यवनं तु नमस्कृत्य राजपुत्री पतिव्रता। पतिशोकातुरा तस्मात्पुत्रं देवी व्यजायत।।1.70.36।।

    cyavanaṃ tu namaskṛtya rājaputrī pativratā| patiśokāturā tasmātputraṃ devī vyajāyata

    This eldest queen who was a devoted wife, afflicted with sorrow due to loss of her husband gave birth to a son by the grace of Chyavana.

  37. 1.70.37

    सपत्न्या तु गरस्तस्यै दत्तो गर्भजिघांसया। सह तेन गरेणैव जात: स सगरोऽभवत्।।1.70.37।।

    sapatnyā tu garastasyai datto garbhajighāṃsayā| saha tena gareṇaiva jāta: sa sagaro'bhavat

    Since poison was given to her by her rival queen with the intention of destroying the embryo, the son was born with poison and so came to be known as Sagara.

  38. 1.70.38

    सगरस्यासमञ्जस्तु असमञ्जात्तथांऽशुमान्। दिलीपोंऽशुमत: पुत्रो दिलीपस्य भगीरथ:।।1.70.38।।

    sagarasyāsamañjastu asamañjāttathāṃ'śumān| dilīpoṃ'śumata: putro dilīpasya bhagīratha:

    Asamanja was the son of Sagara and to him was born Anshuman. Dilipa was the son of Anshuman and father of Bhagiratha.

  39. 1.70.39

    भगीरथात्ककुत्स्थश्च ककुत्स्थस्य रघुस्सुत:। रघोस्तु पुत्रस्तेजस्वी प्रवृद्ध: पुरुषादक:।।1.70.39।। कल्माषपादो ह्यभवत्तस्माज्जातस्तु शंखण:।

    bhagīrathātkakutsthaśca kakutsthasya raghussuta:| raghostu putrastejasvī pravṛddha: puruṣādaka: kalmāṣapādo hyabhavattasmājjātastu śaṃkhaṇa:|

    Bhagiratha begot Kakustha whose son was Raghu. Powerful Pravriddha was Raghu's son. He became Purushadaka (cannibal), on the curse of Vasistha. He grasped water in order to retaliate Vasishta but was prevented by his wife. The water fell on his feet and he came to be known as Kalmashapada (feet polluted with water). Samkhana was born to him.

  40. 1.70.40

    सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।। शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:। मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।

    sudarśana: śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssuta:| maro: praśuśrukastvāsīdambarīṣa: praśuśrṛkāt

    Sudarsana was the son of Samkhana. His son was Agnivarna. To Agnivarna was born Sighraga and to Sighraga, Maru. To Maru, was born Prasusruka and to Prasrusuka, Ambarisha.

  41. 1.70.41

    सुदर्शन: शङ्घणस्य अग्निवर्ण स्सुदर्शनात्।।1.70.40।। शीघ्रगस्त्वग्निवर्णस्य शीघ्रगस्य मरु स्सुत:। मरो: प्रशुश्रुकस्त्वासीदम्बरीष: प्रशुश्रृकात्।।1.70.41।।

    sudarśana: śaṅghaṇasya agnivarṇa ssudarśanāt śīghragastvagnivarṇasya śīghragasya maru ssuta:| maro: praśuśrukastvāsīdambarīṣa: praśuśrṛkāt

    Sudarsana was the son of Samkhana. His son was Agnivarna. To Agnivarna was born Sighraga and to Sighraga, Maru. To Maru, was born Prasusruka and to Prasrusuka, Ambarisha.

  42. 1.70.42

    अम्बरीषस्य पुत्रोऽभून्नहुष: पृथिवीपति:। नहुषस्य ययातिस्तु नाभागस्तु ययातिज:।।1.70.42।।

    ambarīṣasya putro'bhūnnahuṣa: pṛthivīpati:| nahuṣasya yayātistu nābhāgastu yayātija:

    King Nahusha was the son of Ambarisha. To Nahusha was born Yayati whose son was Nabhaga.

  43. 1.70.43

    नाभागस्य बभूवाज: अजाद्दशरथोऽभवत्। अस्माद्दशरथाज्जातौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।1.70.43।।

    nābhāgasya babhūvāja: ajāddaśaratho'bhavat| asmāddaśarathājjātau bhrātarau rāmalakṣmaṇau

    Nabhaga's son was Aja. Aja was the father of Dasaratha and Dasaratha, the father of Rama and Lakshmana.