Skip to main content
KarmaVaani

Bala Kanda · Sarga 51

Bala Kanda, Sarga 51

The Book of Youth

  1. 1.51.1

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमत:। हृष्टरोमा महातेजाश्शतानन्दो महातपा:।।1.51.1।। गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभ:। रामसन्दर्शनादेव परं विस्मयमागत:।।1.51.2।।

    tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitrasya dhīmata:| hṛṣṭaromā mahātejāśśatānando mahātapā: gautamasya suto jyeṣṭhastapasā dyotitaprabha:| rāmasandarśanādeva paraṃ vismayamāgata:

    Satananda the eldest son of Gautama, a great sage who looked brilliant with the power of austerities was thrilled to hear the words of Viswamitra the intellectual and experienced great astonishment on beholding Rama.

  2. 1.51.2

    तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रस्य धीमत:। हृष्टरोमा महातेजाश्शतानन्दो महातपा:।।1.51.1।। गौतमस्य सुतो ज्येष्ठस्तपसा द्योतितप्रभ:। रामसन्दर्शनादेव परं विस्मयमागत:।।1.51.2।।

    tasya tadvacanaṃ śrutvā viśvāmitrasya dhīmata:| hṛṣṭaromā mahātejāśśatānando mahātapā: gautamasya suto jyeṣṭhastapasā dyotitaprabha:| rāmasandarśanādeva paraṃ vismayamāgata:

    Satananda the eldest son of Gautama, a great sage who looked brilliant with the power of austerities was thrilled to hear the words of Viswamitra the intellectual and experienced great astonishment on beholding Rama.

  3. 1.51.3

    स तौ निषण्णौ सम्प्रेक्ष्य सुखासीनौ नृपात्मजौ। शतानन्दो मुनिश्रेष्ठं विश्वामित्रमथामब्रवीत्।।1.51.3।।

    sa tau niṣaṇṇau samprekṣya sukhāsīnau nṛpātmajau| śatānando muniśreṣṭhaṃ viśvāmitramathāmabravīt

    Satananda saw the two princes comfortably seated nearby and said to Viswamitra, the foremost of the ascetics:

  4. 1.51.4

    अपि ते मुनिशार्दूल मम माता यशस्विनी। दर्शिता राजपुत्राय तपो दीर्घमुपागता।।1.51.4।।

    api te muniśārdūla mama mātā yaśasvinī| darśitā rājaputrāya tapo dīrghamupāgatā

    "O Tiger among ascetics, was my renowned mother who had been practising intense austerities for long shown to the prince (Rama)?

  5. 1.51.5

    अपि रामे महातेजा मम माता यशस्विनी। वन्यैरुपाहरत्पूजां पूजार्हे सर्वदेहिनाम्।।1.51.5।।

    api rāme mahātejā mama mātā yaśasvinī| vanyairupāharatpūjāṃ pūjārhe sarvadehinām

    Did my highly lustrous and celebrated mother offer homage to Rama, worthy of reverence by all living beings, with things available in the forest?

  6. 1.51.6

    अपि रामाय कथितं यथावृत्तं पुरातनम्। मम मातुर्महातेजो दैवेन दुरनुष्ठितम्।।1.51.6।।

    api rāmāya kathitaṃ yathāvṛttaṃ purātanam| mama māturmahātejo daivena duranuṣṭhitam

    O highly powerful sage, was Rama told the old story about the misdeed of god (Indra) to my mother?

  7. 1.51.7

    अपि कौशिक भद्रं ते गुरुणा मम सङ्गता। मम माता मुनिश्रेष्ठ रामसन्दर्शनादित:।।1.51.7।।

    api kauśika bhadraṃ te guruṇā mama saṅgatā| mama mātā muniśreṣṭha rāmasandarśanādita:

    O Son of Kushika (Viswamitra) be blessed. O the best among the ascetics, as a result of beholding Rama, was my mother united with my father?

  8. 1.51.8

    अपि मे गुरुणा राम: पूजित: कुशिकात्मज। इहागतो महातेजा: पूजां प्राप्तो महात्मन:।।1.51.8।।

    api me guruṇā rāma: pūjita: kuśikātmaja| ihāgato mahātejā: pūjāṃ prāpto mahātmana:

    O Son of Kushika was Rama honoured by my father? Was my most brilliant father honoured by illustrious Rama when he arrived?

  9. 1.51.9

    अपि शान्तेन मनसा गुरुर्मे कुशिकात्मज । इहाऽगतेन रामेण प्रयतेनाभिवादित:।।1.51.9।।

    api śāntena manasā gururme kuśikātmaja | ihā'gatena rāmeṇa prayatenābhivādita:

    O Kushika's son did pious Rama welcome my father with a tranquil mind when he arrived?"

  10. 1.51.10

    तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रो महामुनि:। प्रत्युवाच शतानन्दं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।।1.51.10।।

    tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitro mahāmuni:| pratyuvāca śatānandaṃ vākyajño vākyakovidam

    Great sage Viswamitra equipped with the knowledge of words heard Satananda who was proficient in speech. And replied:

  11. 1.51.11

    नातिक्रान्तं मुनिश्रेष्ठ यत्कर्तव्यं कृतं मया। सङ्गता मुनिना पत्नी भार्गवेणेव रेणुका।।1.51.11।।

    nātikrāntaṃ muniśreṣṭha yatkartavyaṃ kṛtaṃ mayā| saṅgatā muninā patnī bhārgaveṇeva reṇukā

    O Best of ascetics (Satananda) All that is required to be done has been done and nothing was omitted. Ahalya was united with sage Gautama like Renuka with Jamadagni.

  12. 1.51.12

    तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य विश्वामित्रस्य भाषितम् । शतानन्दो महातेजा रामं वचनमब्रवीत्।।1.51.12।।

    tacchrutvā vacanaṃ tasya viśvāmitrasya bhāṣitam | śatānando mahātejā rāmaṃ vacanamabravīt

    Having heard Viswamitra the highly brilliant Satananda said to Rama:

  13. 1.51.13

    स्वागतं ते नरश्रेष्ठ दिष्ट्या प्राप्तोऽसि राघव। विश्वामित्रं पुरस्कृत्य महर्षिमपराजितम्।।1.51.13।।

    svāgataṃ te naraśreṣṭha diṣṭyā prāpto'si rāghava| viśvāmitraṃ puraskṛtya maharṣimaparājitam

    "O Best of men O Son of the Raghus you are fortunate to have come here following the invincible maharshi Viswamitra. Welcome to you.

  14. 1.51.14

    अचिन्त्यकर्मा तपसा ब्रह्मर्षिरतुलप्रभ:। विश्वामित्रो महातेजा वेत्स्येनं परमां गतिम्।।1.51.14।।

    acintyakarmā tapasā brahmarṣiratulaprabha:| viśvāmitro mahātejā vetsyenaṃ paramāṃ gatim

    Highly lustrous Viswamitra has performed deeds which defy all imagination. By his austerities, he became Brahmarshi and possesses unparalleled radiance. Know him to be the supreme resort.

  15. 1.51.15

    नास्ति धन्यतरो राम त्वत्तोऽन्यो भुवि कश्चन। गोप्ता कुशिकपुत्रस्ते येन तप्तं महत्तप:।।1.51.15।।

    nāsti dhanyataro rāma tvatto'nyo bhuvi kaścana| goptā kuśikaputraste yena taptaṃ mahattapa:

    Rama Son of Kushika (Viswamitra) who has performed great austerities is your protector. Therefore, there is none on this earth more fortunate than you.

  16. 1.51.16

    श्रूयतां चाभिधास्यामि कौशिकस्य महात्मन:। यथा बलं यथा वृत्तं तन्मे निगदत: श्रुणु।।1.51.16।।

    śrūyatāṃ cābhidhāsyāmi kauśikasya mahātmana:| yathā balaṃ yathā vṛttaṃ tanme nigadata: śruṇu

    I shall tell you about the power and achievement of the magnanimous son of Kushika Viswamitra. Listen

  17. 1.51.17

    राजाऽभूदेष धर्मात्मा दीर्घकालमरिन्दम:। धर्मज्ञ: कृतविद्यश्च प्रजानां च हिते रत:।।1.51.17।।

    rājā'bhūdeṣa dharmātmā dīrghakālamarindama:| dharmajña: kṛtavidyaśca prajānāṃ ca hite rata:

    This righteousminded sage, subduer of enemies, knower of dharma knowledgeable in all branches of learning, devoted to the welfare of his subjects ruled as a king for long.

  18. 1.51.18

    प्रजापतिसुतश्चासीत्कुशो नाम महीपति:। कुशस्य पुत्रो बलवान् कुशनाभस्सुधार्मिक:।।1.51.18।।

    prajāpatisutaścāsītkuśo nāma mahīpati:| kuśasya putro balavān kuśanābhassudhārmika:

    There was a king named Kusa who was the son of Brahma. His son was Kusanabha who was supremely righteous and strong.

  19. 1.51.19

    कुशनाभसुतस्त्वासीद्गाधिरित्येव विश्रृत:। गाधे: पुत्रो महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।।1.51.19।।

    kuśanābhasutastvāsīdgādhirityeva viśrṛta:| gādhe: putro mahātejā viśvāmitro mahāmuni:

    Wellknown Gadhi was the son of Kusanabha. Highly lustrous and mighty ascetic Viswamitra is the son of Gadhi.

  20. 1.51.20

    विश्वामित्रो महातेजा: पालयामास मेदिनीम्। बहुवर्षसहस्राणि राजा राज्यमकारयत्।।1.51.20।।

    viśvāmitro mahātejā: pālayāmāsa medinīm| bahuvarṣasahasrāṇi rājā rājyamakārayat

    Highly lustrous Viswamitra ruled the earth. As a king he ruled over his kingdom for thousands of years.

  21. 1.51.21

    कदाचित्तु महातेजा योजयित्वा वरूथिनीम्। अक्षौहीणीपरिवृत: परिचक्राम मेदिनीम्।।1.51.21।।

    kadācittu mahātejā yojayitvā varūthinīm| akṣauhīṇīparivṛta: paricakrāma medinīm

    Once that highly lustrous Viswamitra having assembled his army of the magnitude of akshauhini went round the earth.

  22. 1.51.22

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  23. 1.51.23

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  24. 1.51.24

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  25. 1.51.25

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  26. 1.51.26

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  27. 1.51.27

    नगराणि सराष्ट्राणि सरितश्च तथा गिरीन्। आश्रमान्क्रमशो राम विचरन्नाजगाम ह।।1.51.22।। वसिष्ठस्याश्रमपदं नानावृक्षसमाकुलम्। नानामृगगणाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम्।।1.51.23।। देवदानवगन्धर्वै: किन्नरैरुपशोभितम्। प्रशान्तहरिणाकीर्णं द्विजसङ्घनिषेवितम्।।1.51.24।। ब्रह्मर्षिगणसङ्कीर्णं देवर्षिगणसेवितम्। तपश्चरणसंसिद्धैरग्निकल्पैर्महात्मभि:।।1.51.25।। अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च शीर्णपर्णाशनैस्तथा। फलमूलाशनैर्दान्तैर्जितरोषैर्जितेन्द्रियै:।।1.51.26।। ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च जपहोमपरायणै:। अन्यैर्वैखानसैश्चैव समन्तादुपशोभितम्।।1.51.27।।

    nagarāṇi sarāṣṭrāṇi saritaśca tathā girīn| āśramānkramaśo rāma vicarannājagāma ha vasiṣṭhasyāśramapadaṃ nānāvṛkṣasamākulam| nānāmṛgagaṇākīrṇaṃ siddhacāraṇasevitam devadānavagandharvai: kinnarairupaśobhitam| praśāntahariṇākīrṇaṃ dvijasaṅghaniṣevitam brahmarṣigaṇasaṅkīrṇaṃ devarṣigaṇasevitam| tapaścaraṇasaṃsiddhairagnikalpairmahātmabhi: abbhakṣairvāyubhakṣaiśca śīrṇaparṇāśanaistathā| phalamūlāśanairdāntairjitaroṣairjitendriyai: ṛṣibhirvālakhilyaiśca japahomaparāyaṇai:| anyairvaikhānasaiścaiva samantādupaśobhitam

    Rama while Viswamitra was wandering about kingdoms, cities, rivers, mountains and hermitages, he gradually reached the ashram of Vasishta. That hermitage afounded in a variety of trees, species of animals, siddhas, charanas, devatas, danavas, gandharvas and kinnaras, multitudes of birds and resting deer. It was inhabited by brahmarshis and devarishis, by sages who had attained perfection through austerities, by those resembling fire in brightness, by the magnanimous and the selfrestrained, by those who had conquered anger and controlled their senses, who was devoted to prayers and offerings of libations. Some of them subsisted on water, some on air. Some lived on fallen leaves, some on fruits and roots. The hermitage looked bedecked with valakhilyas (born from Vala of Brahma ) and vaikhanasas (born from the nails of Brahma).

  28. 1.51.28

    वसिष्ठस्याश्रमपदं ब्रह्मलोकमिवापरम्। ददर्श जयतां श्रेष्ठो विश्वामित्रो महाबल:।।1.51.28।।

    vasiṣṭhasyāśramapadaṃ brahmalokamivāparam| dadarśa jayatāṃ śreṣṭho viśvāmitro mahābala:

    Highly powerful Viswamitra, foremost among the conquerors, (thus) saw the hermitage of Vasishta which looked like another Brahmaloka. इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकपञ्चाशस्सर्ग:। Thus ends the fiftyfirst sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.