Aranya Kanda · Sarga 32
Aranya Kanda, Sarga 32
The Book of the Forest
3.32.1
ततश्शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश। हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम्।।3.32.1।। दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसा सह। दृष्ट्वा पुनर्महानादं ननाद जलदो यथा।।3.32.2।।
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa| hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha| dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā
Seeing Dusana, Khara and also Trisira along with the fourteen thousand demon warriors of terrific performance killed by Rama, singlehanded, Surpanakha roared like a cloud.
3.32.2
ततश्शूर्पणखा दृष्ट्वा सहस्राणि चतुर्दश। हतान्येकेन रामेण रक्षसां भीमकर्मणाम्।।3.32.1।। दूषणं च खरं चैव हतं त्रिशिरसा सह। दृष्ट्वा पुनर्महानादं ननाद जलदो यथा।।3.32.2।।
tataśśūrpaṇakhā dṛṣṭvā sahasrāṇi caturdaśa| hatānyekena rāmeṇa rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām dūṣaṇaṃ ca kharaṃ caiva hataṃ triśirasā saha| dṛṣṭvā punarmahānādaṃ nanāda jalado yathā
Seeing Dusana, Khara and also Trisira along with the fourteen thousand demon warriors of terrific performance killed by Rama, singlehanded, Surpanakha roared like a cloud.
3.32.3
सा दृष्ट्वा कर्म रामस्य कृतमन्यैस्सुदुष्करम्। जगाम परमोद्विग्ना लङ्कां रावणपालिताम्।।3.32.3।।
sā dṛṣṭvā karma rāmasya kṛtamanyaissuduṣkaram| jagāma paramodvignā laṅkāṃ rāvaṇapālitām
Seeing the performance of Rama which is very difficult for others, Surpanakha got scared and went to Lanka, ruled by Ravana.
3.32.4
सा ददर्श विमानाग्रे रावणं दीप्ततेजसम्। उपोपविष्टं सचिवैर्मरुद्भिरिव वासवम्।।3.32.4।।
sā dadarśa vimānāgre rāvaṇaṃ dīptatejasam| upopaviṣṭaṃ sacivairmarudbhiriva vāsavam
Surpanakha saw Ravana shining brilliantly, seated like Indra along with ministers and Maruts on top of the aerial chariot.
3.32.5
आसीनं सूर्यसङ्काशे काञ्चने परमासने। रुक्मवेदिगतं प्राज्यं ज्वलन्तमिव पावकम्।।3.32.5।।
āsīnaṃ sūryasaṅkāśe kāñcane paramāsane| rukmavedigataṃ prājyaṃ jvalantamiva pāvakam
Ravana, sitting on the magnificent golden seat on a golden altar looked radiant like the Sun or the blazing fire.
3.32.6
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्। अजेयं समरे शूरं व्यात्ताननमिवान्तकम्।।3.32.6।।
devagandharvabhūtānāmṛṣīṇāṃ ca mahātmanām| ajeyaṃ samare śūraṃ vyāttānanamivāntakam
Invincible to gods, gandharvas, all living beings, great sages and seers, he was like Yama, lord of death with wide open jaws.
3.32.7
देवासुरविमर्देषु वज्राशनिकृतव्रणम्। ऐरावतविषाणग्रैरुद्घृष्टकिणवक्षसम्।।3.32.7।।
devāsuravimardeṣu vajrāśanikṛtavraṇam| airāvataviṣāṇagrairudghṛṣṭakiṇavakṣasam
He had scars of wounds caused by the thunderbolt received in war between gods and demons, and marks of scars on his chest made by tips of the the tusks of elephant Airavata.
3.32.8
विंशद्भुजं दशग्रीवं दर्शनीयपरिच्छदम्। विशालवक्षसं वीरं राजलक्षण शोभितम्।।3.32.8।।
viṃśadbhujaṃ daśagrīvaṃ darśanīyaparicchadam| viśālavakṣasaṃ vīraṃ rājalakṣaṇa śobhitam
Valiant Ravana had an attractive appearance with beautiful dresses twenty arms,ten heads, a broad chest and brilliant royal marks.
3.32.9
स्निग्धवैडूर्यसङ्काशं तप्तकाञ्चनकुण्डलम्। सुभुजं शुक्लदशनं महास्यं पर्वतोपमम्।।3.32.9।।
snigdhavaiḍūryasaṅkāśaṃ taptakāñcanakuṇḍalam| subhujaṃ śukladaśanaṃ mahāsyaṃ parvatopamam
Wearing burnished golden earrings, he looked bright like the glittering vaidurya. And with his wellformed arms, white teeth and wide mouth, he looked like a mountain.
3.32.10
विष्णुचक्रनिपातैश्च शतशो देवसंयुगे। अन्यैश्शस्त्रप्रहारैश्च महायुद्धेषु ताडितम्।।3.32.10।।
viṣṇucakranipātaiśca śataśo devasaṃyuge| anyaiśśastraprahāraiśca mahāyuddheṣu tāḍitam
He was hit by the wheel of Visnu for hundreds of times during great wars and beaten by other weapons.
3.32.11
अहताङ्गं समस्तैश्च देवप्रहरणैस्तथा। अक्षोभ्याणां समुद्राणां क्षोभणं क्षिप्रकारिणम्।।3.32.11।।
ahatāṅgaṃ samastaiśca devapraharaṇaistathā| akṣobhyāṇāṃ samudrāṇāṃ kṣobhaṇaṃ kṣiprakāriṇam
Ravana whose body was not hurt by the weapons in war with gods, who could perturb even the imperturbable seas, was quick in action.
3.32.12
क्षेप्तारं पर्वतेन्द्राणां सुराणां च प्रमर्दनम्। उच्छेत्तारं च धर्माणां परदाराभिमर्शनम्।।3.32.12।।
kṣeptāraṃ parvatendrāṇāṃ surāṇāṃ ca pramardanam| ucchettāraṃ ca dharmāṇāṃ paradārābhimarśanam
(He was) one who could lift and throw great mountains, torment even gods, violate dharma at the root, and cast an evil eye on the wives of others.
3.32.13
सर्वदिव्यास्त्रयोक्तारं यज्ञविघ्नकरं सदा। पुरीं भोगवतीं प्राप्य पराजित्य च वासुकिम्।।3.32.13।। तक्षकस्य प्रियां भार्यां पराजित्य जहार यः।
sarvadivyāstrayoktāraṃ yajñavighnakaraṃ sadā| purīṃ bhogavatīṃ prāpya parājitya ca vāsukim takṣakasya priyāṃ bhāryāṃ parājitya jahāra yaḥ|
He who could employ all divine weapons, disrupt sacrifices, had gone to the city of Bhogavati, defeated Vasuki and abducted the dear wife of Takshaka.
3.32.14
कैलासपर्वतं गत्वा विजित्य नरवाहनम्। विमानं पुष्पकं तस्य कामगं वै जहार यः।।3.32.14।।
kailāsaparvataṃ gatvā vijitya naravāhanam| vimānaṃ puṣpakaṃ tasya kāmagaṃ vai jahāra yaḥ
Ravana went to mount Kailasa, conquered Kubera and took away forcibly his aerial chariot Pushpaka which can fly as per the rider's desire
3.32.15
वनं चैत्ररथं दिव्यं नलिनीं नन्दनं वनम्। विनाशयति यः क्रोधाद्देवोद्यानानि वीर्यवान्।।3.32.15।।
vanaṃ caitrarathaṃ divyaṃ nalinīṃ nandanaṃ vanam| vināśayati yaḥ krodhāddevodyānāni vīryavān
Out of anger he destroyed all the gardens of gods like Chitraratha of Kubera full of lotusponds and Nandana, the pleasuregarden of Indra.
3.32.16
चन्द्रसूर्यौ महाभागावुत्तिष्ठन्तौ परन्तपौ। निवारयति बाहुभ्यां यश्शैलशिखरोपमः।।3.32.16।।
candrasūryau mahābhāgāvuttiṣṭhantau parantapau| nivārayati bāhubhyāṃ yaśśailaśikharopamaḥ
He was like the peak of a mountain. He could stop with his arms the great Moon and Sun from rising. He was a scorcher of enemies.
3.32.17
दशवर्षसहस्राणि तपस्तप्वा महावने। पुरा स्वयंभुवे धीरश्शिरांस्युपजहार यः।।3.32.17।।
daśavarṣasahasrāṇi tapastapvā mahāvane| purā svayaṃbhuve dhīraśśirāṃsyupajahāra yaḥ
This steadfast Ravana who had in the past performed penance for ten thousand years in a dense forest offered his heads to the selfborn Brahma.
3.32.18
देवदानवगन्धर्वपिशाचपतगोरगैः। अभयं यस्य सङ्ग्रामे मृत्युतो मानुषादृते।।3.32.18।।
devadānavagandharvapiśācapatagoragaiḥ| abhayaṃ yasya saṅgrāme mṛtyuto mānuṣādṛte
He was unafraid of death in the hands of gods or demons or gandharvas or pisachas or birds or snakes in war except humans.
3.32.19
मन्त्रैरभिष्टुतं पुण्यमध्वरेषु द्विजातिभिः। हविर्धानेषु यस्सोममुपहन्ति महाबलः।।3.32.19।।
mantrairabhiṣṭutaṃ puṇyamadhvareṣu dvijātibhiḥ| havirdhāneṣu yassomamupahanti mahābalaḥ
The mighty Ravana defiled the sacred Soma juice, worthy of oblations, extracted by Brahmins by chanting mantras in scrifices.
3.32.20
आप्तयज्ञहरं क्रूरं ब्रह्मघ्नं दुष्टचारिणम्। कर्कशं निरनुक्रोशं प्रजानामहिते रतम्।।3.32.20।।
āptayajñaharaṃ krūraṃ brahmaghnaṃ duṣṭacāriṇam| karkaśaṃ niranukrośaṃ prajānāmahite ratam
He disrupted sacrifices at the final stage. He killed brahmins. He was ruthless, harsh, and merciless. He was involved in activities against human welfare.
3.32.21
रावणं सर्वभूतानां सर्वलोकभयावहम्। राक्षसी भ्रातरं शूरं सा ददर्श महाबलम्।।3.32.21।।
rāvaṇaṃ sarvabhūtānāṃ sarvalokabhayāvaham| rākṣasī bhrātaraṃ śūraṃ sā dadarśa mahābalam
That demoness , Surpanakha saw her very strong,valiant brother Ravana who made all beings cry and created fear in all worlds
3.32.22
तं दिव्यवस्त्राभरणं दिव्यमाल्योपशोभितम्। आसने सूपविष्टं च कालकालमिवोद्यतम्।।3.32.22।।
taṃ divyavastrābharaṇaṃ divyamālyopaśobhitam| āsane sūpaviṣṭaṃ ca kālakālamivodyatam
Resplendently attired, adorned with jewels, wearing beautiful gardlands, seated on a raised throne, he(Ravana) was like death to even the lord of death
3.32.23
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम्। 3.32.23।। रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम्। अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं राक्षसी भयविह्वला।।3.32.24।।
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam| 3.32.23|| rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam| abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā
On reaching Ravana, the lord of demons, the delight of the Paulastya dynasty, and the destroyer of enemies surrounded by ministers, the terrified, Surpanakha said these words:
3.32.24
राक्षसेन्द्रं महाभागं पौलस्त्यकुलनन्दनम्। 3.32.23।। रावणं शत्रुहन्तारं मन्त्रिभिः परिवारितम्। अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं राक्षसी भयविह्वला।।3.32.24।।
rākṣasendraṃ mahābhāgaṃ paulastyakulanandanam| 3.32.23|| rāvaṇaṃ śatruhantāraṃ mantribhiḥ parivāritam| abhigamyābravīdvākyaṃ rākṣasī bhayavihvalā
On reaching Ravana, the lord of demons, the delight of the Paulastya dynasty, and the destroyer of enemies surrounded by ministers, the terrified, Surpanakha said these words:
3.32.25
तमब्रवीद्दीप्तविशाललोचनं प्रदर्शयित्वा भयमोहमूर्छिता। सुदारुणं वाक्यमभीतचारिणी महात्मना शूर्पणखा विरूपिता।।3.32.25।।
tamabravīddīptaviśālalocanaṃ pradarśayitvā bhayamohamūrchitā| sudāruṇaṃ vākyamabhītacāriṇī mahātmanā śūrpaṇakhā virūpitā
Showing her body disfigured by great Lakshmana, Surpanakha, the fearless wanderer, overwhelmed with fear said these cruel words to Ravana sitting with large, glittering eyes: इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे द्वात्रिंशस्सर्गः।। Thus ends the thirtysecond sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.